[00:03] Introductie van Diederick Verhaeghe van korrel. architecten
Patrick Retour: Hallo, dag iedereen. Hier zijn we dan weer met een nieuwe aflevering van ArchiComm, de podcast, nummer 16. Alle afleveringen van ArchiComm, de podcast, zijn te beluisteren via de platformen van Louwers Mediagroep en Spotify. Alles in samenwerking met het magazine ArchiComm. Mijn naam is Patrick Retour. Ik ben de vaste podcastmaster, maar ook redacteur voor het magazine. We beloven er nog een aantal aan te breien, dus het gaat nog wel een tijdje door. Er zijn genoeg architecten en bureaus die interessant zijn om uit te nodigen. En vandaar dat we hier vandaag ook weer een gast in de praatstoel hebben. Hij werkt graag vanuit een wit blad. Hij stelt altijd een team samen per project, dus een uniek team. Komt op die manier tot maatwerkarchitectuur als antwoord op de vele vragen van zijn klanten. Die klanten houdt hij altijd met de voetjes op de grond. Hij belooft hen nooit de hemel op aarde, maar haalt wel altijd het onderste uit de kan. Dat hij ook zichzelf in vraag durft te stellen, dat vind ik interessant. Daar wil ik het fijne van weten. Ik zou zelfs zeggen dat hij zichzelf op de korrel durft te nemen. Dat brengt mij dan bij de naam van zijn bureau, korrel. architecten. Van harte welkom in onze studio hier, Diederick Verhaeghe. Wat je doet, is heel ernstig. Je bent gedreven en consciëntieus bezig. Dus we kunnen moeilijk zeggen dat we wat je doet op de korrel of met een zak nemen. In plaats van een korrel zout, een zak zout. Dat mogen we echt niet zeggen. Integendeel. Maar toch interesseert het mij om te weten hoe je op die naam bent gekomen van korrel. architecten.
[01:35] De toevallige oorsprong van de naam korrel.
Diederick Verhaeghe: Dat is eigenlijk redelijk per toeval gebeurd.
Patrick Retour: Het blijft wel bij, hè?
Diederick Verhaeghe: Het blijft inderdaad bij en dat is een beetje de reden dat we een willekeurige naam hebben. Op het moment dat we bezig waren met het grafisch ontwerp van de website, hebben we gewoon een willekeurig woord genomen dat esthetisch wel een zekere symmetrie had, als een soort placeholder voor de website, om het grafisch design te doen. Omdat een naam bedenken een heel moeilijk proces is en je wilt daar heel lang over nadenken en je wilt daar zeker over zijn. Maar als je dan heel ver gevorderd bent in dat grafisch ontwerp, zoals je zegt, eigenlijk klinkt het wel goed. En we zeggen: geen andere naam zoeken. Gewoon die placeholder wordt onze finale aanpak.
Patrick Retour: Het blijft er wel bij. En wat ik op dit moment aan het bedenken ben: een stem met grain of iets met een korrel, dat heeft karakter. En het ontgaat mij ook niet dat er achter korrel een punt staat. Je bent ook iemand die graag de puntjes op de i zet.
Diederick Verhaeghe: Dat is waar, maar de punt die erachter staat, is eigenlijk niet meer dan een schetsje van een korrel geweest.
Patrick Retour: Ja, maar het klopt allemaal wel, vind ik.
Diederick Verhaeghe: Het klopt wel. En ik vind het ook heel interessant dat veel mensen er zo een architecturale achtergrond achter zoeken. En soms veel beter uitleggen waarom die naam er komt dan dat wij zelf ooit verzonnen hebben.
[02:52] Het eerste gesprek en de rol van de architect
Patrick Retour: Het helpt ook om het contact met de architect vlot te maken. En dat is heel belangrijk. Want het begint allemaal met een gesprek bij jou. En dan moet er een connectie zijn tussen klant en architect. En dan zijn we vertrokken.
Diederick Verhaeghe: Ja, dat is waar. Dus korrel. als naam is belangrijk, dat die connectie met de persoon een klein beetje loskomt. Omdat ik zelf, als persoon, niet mezelf poneer als de architect. De manier waarop wij werken, is als wij een gesprek met de klant starten. Het eerste gesprek doe je meestal wel zelf, uiteraard, als contact.
Patrick Retour: Wat je toch onderscheidt van de anderen, is dat je pleit voor bescheidenheid naar de architect toe, in de rol die je opneemt. Het kan technische ondersteuning zijn of het kan artistieke carte blanche zijn. De architect moet zich de vraag stellen: wat is de rol die ik hier moet opnemen?
Diederick Verhaeghe: Ja, dat komt eigenlijk uit dat eerste gesprek heel snel naar voren. Als het inderdaad een anonieme opdracht is, zeg maar een technische vraag, een uitbreiding of een puur vergunningstechnisch ding, dan gaan we dat inderdaad vanuit onze kennis zelf snel oplossen. Maar als we voelen dat dit een opdracht is waar wel meer is, dat er echt goed naar gekeken moet worden, dan wil je eigenlijk na dat eerste gesprek al een team gaan samenstellen. Dat zijn meestal relatief kleine opdrachten, maar daar zit relatief veel werk in, in de zin van complexe verbouwingen.
[04:05] Voor elk project een team op maat
Patrick Retour: Een team van architecten, tuinarchitecten.
Diederick Verhaeghe: Ja, inderdaad. Dat hangt een beetje van de opdracht af. Dan gaan we kijken wat de vereisten zijn. Wat is de schaal waarin we werken? Van het interieur tot de omgeving. En als dat een project is dat in een tuinlandschap gaat, dan gaan we samenwerken met een tuinarchitect. Als dat meer naar het interieur gaat, gaan we daar iemand met die specialiteit bij betrekken. Als we bijvoorbeeld een dokterspraktijk doen, dan een interieurarchitect die ervaring heeft met die dokterspraktijk. Dus we zijn eigenlijk een eenmanszaak die nooit alleen werkt.
Patrick Retour: Het is ook altijd een uniek team. En jouw manier van samenwerken met die mensen vind ik wel uniek. Dat moet je echt eens goed toelichten. Dat is echt kennisdeling, tot en met. En iedereen neemt zijn verantwoordelijkheid, iedereen is betrokken.
[04:50] Open source samenwerken als architectencollectief
Diederick Verhaeghe: Ja, we zien dat een beetje als een meer open source manier van werken.
Patrick Retour: Alle neuzen in dezelfde richting.
Diederick Verhaeghe: Als een soort collectief. Architectuur is een heel complex gegeven geworden. Een bureau moet op een of andere manier een schaalvergroting doormaken om dat realistisch te houden. Je kunt dat doen door gewoon effectief een groot bureau te worden. En wij zien het meer als een soort collectief, een pool waaruit we gaan putten. Mensen met hun eigen specialiteit. En zo kan je ook iedere keer de juiste mensen op het juiste project zetten. Dat is van ons in de richting dat ik die mensen uitnodig, maar er zijn ook andere bureaus die mij uitnodigen vanuit die specialiteit.
Patrick Retour: Uiteindelijk zijn het dan prachtige projecten om u tegen te zeggen, vind ik. Allemaal springen ze eruit. Ze hebben allemaal iets bijzonders. Het zijn trekpleisters.
Diederick Verhaeghe: Ze hebben allemaal een eigenheid door de mensen die eraan werken. Dus je wordt eigenlijk wel geconfronteerd, als je iemand vraagt vanuit een bepaalde specialisatie, dat je moet vertrouwen in die specialisatie en dat je zelf met je rug tegen de muur gezet wordt en die zegt: nee, wat je daar eigenlijk denkt, is niet goed of niet goed genoeg. Ik denk dat ik altijd doorduw tot aan het punt dat ik voel: dit klopt in zijn geheel. Natuurlijk, door die samenwerking kan je je eigen kennis vergroten, de ander ook, in die verschillende types van projecten. En de volgende samenwerking kan je weer je eigen kennis inbrengen. En zo blijven we wel een soort kennisdeling en kennisvergroting hebben die je niet kunt krijgen als je een eenmanszaak blijft.
[06:19] Samenwerking met andere architectenbureaus
Patrick Retour: Je haalt er nog iets anders aan, heel belangrijk. Je vormt niet enkel teams bij jou, maar je bent ook partner naar andere architectenbureaus toe om daar je rol op te nemen in een ander team.
Diederick Verhaeghe: Ja, dat klopt. Dus wij zijn een relatief klein bureau, in de zin dat wij voor residentieel een kleine of een kleine meergezinswoning of vrije beroepers, kleine zelfstandigen hebben, omdat onze bureaugrootte, een paar mensen, dat aankan. Wat ik ook doe: ik heb een specialiteit opgebouwd doorheen de jaren in kantoren en industriebouw, omdat het een heel specifieke markt is. En ik bied dat eigenlijk ook aan naar andere, grotere kantoren, die wel die capaciteit hebben, maar niet noodzakelijk de kennis in huis hebben om dat nu maar te doen. Omdat dat een heel specifieke aanpak is. Ik denk dan meer naar haalbaarheidsstudies, naar businessplannen, die voordat de eerste schets gemaakt wordt, eigenlijk al in orde moeten staan. Anders ben je heel veel tijd aan het verliezen. Ook de uitvoering ervan is met een specifieke aanpak, een specifieke materialisatie, met een heel technisch verhaal. Dus dat is iets dat ik als specialiteit heb, die relatief beperkt is en niet zo heel veel mensen hebben. En dan kan ik die samenwerking inderdaad ook gaan opentrekken naar andere kanten.
[07:28] Kennisuitwisseling tussen verschillende types projecten
Patrick Retour: Interessant. Ja, je bent ook de goed geplaatste persoon om dagelijks dingen uit te testen, uit te proberen. Die bagage neem je ook altijd mee naar een volgend project. Dat is wel ook de moeite waard.
Diederick Verhaeghe: Dat klopt. Doordat we eigenlijk op die manier werken, of ik op die manier werk, heb je eigenlijk een heel grote range van schaal en type projecten die je kunt doen. Toch met de nodige kennis, omdat je altijd de input van iets anders hebt. Maar dan kun je beginnen met de kennis die je opdoet op één type project. Het businessmodel dat je ontwikkelt voor een industriebouw, een kantoorproject, dat gaan we toepassen op een verbouwing van een residentiële woning. Dus eigenlijk van heel vroeg in het project weten we hoe we dat gaan aanpakken, dat dat realistisch is, dat dat beheersbaar is. Want dat is eigenlijk hoe je de klant begeleidt in dat proces. Een bouwheer heeft een aantal keuzes die moeten gemaakt worden en die hebben allemaal een budgettaire implicatie. En vanaf heel het begin van het project, eigenlijk het tweede gesprek dat we met die mensen hebben, komt er gedetailleerde budgettering op tafel. In functie van het ontwerp en de vertaling van de wensen. En dan moeten er meestal een aantal belangrijke keuzes gemaakt worden. Dat zijn soms evenwaardige keuzes, maar die hebben allemaal een budgettaire, esthetische en kwaliteitsconnotatie. En dan van daaruit gaan we de basis van een project vormen. Dan kunnen we daaruit verder werken. Als je dan vanuit die verschillende schalen de voordelen kent, zou je dat ook soms op een veel professionelere manier kunnen doen in verbouwingen. Maar omgekeerd ook, doordat je gewend bent om op een heel gedetailleerde of een heel fijne manier te gaan detailleren, is dat ook iets dat je kan gebruiken in heel grote projecten. Budgettair gezien veel meer herhaling van die details. Maar je leert op een andere manier in materiaal denken dan gewoon dozen zetten in de industrie, bij wijze van spreken.
[09:12] De keuze voor architectuur en het belang van technische kennis
Patrick Retour: Er komt wel wat bij kijken, Diederick. Het is complex. Wat vind je er nu zo fijn aan? Waarom doe je dat zo graag?
Diederick Verhaeghe: Oeh, dat is misschien…
Patrick Retour: Hoe ben je er ooit ingerold eigenlijk? En hoe lang is dat geleden? Waarom heb je ooit voor dat vak gekozen van architect? Zat het er van kleins af in?
Diederick Verhaeghe: Ja, dat wel. Ik heb altijd wel architect willen worden, maar zonder echt een idee te hebben wat dat uiteindelijk betekent. Als architect word je opgeleid aan de universiteit als een artiest. En dat is een van de eerste zaken die ik heb laten varen als ik afgestudeerd ben.
Patrick Retour: Toch vind ik dat al jouw werk nog een zekere artistieke uitstraling heeft. En dat siert jou, dat is echt een esthetische meerwaarde. Maar je hebt dat dan verder aangevuld, natuurlijk, met technische skills. En je bent ook zeer innovatief in het verder ontwikkelen van jouw job als architect.
Diederick Verhaeghe: Ja, we werken inderdaad een beetje omgekeerd. In de zin dat wij na de studie heel veel technische kennis hebben opgedaan, zodat ik kan realiseren wat men concipieert. En daar zit het artiestendeel, waar ik zeg: er zit een artistieke toets aan, inderdaad. Maar die is enkel maar realiseerbaar als je weet waarmee je bezig bent, hoe technische zaken gebouwd worden. Ook hoe je een budget kunt beheersen. En als het budget er niet is, heb je ook weer de limitatie van wat je technisch kunt uitvoeren. Dus die kennis opbouwen zien wij meer als een soort vereiste om een idee erdoor te krijgen dan een idee te poneren als artiest, waarbij je dan een soort afgeslankte versie krijgt omdat je beperkt bent in hoe je het kan uitvoeren.
[10:48] Van artistieke ambities naar functionele architectuur
Patrick Retour: Heel wat uitdagingen komen op het pad van korrel. architecten, maar Diederick Verhaeghe is beslist de juiste man op de juiste plaats. Diederick Verhaeghe van korrel. architecten, vandaag onze gast voor de zestiende aflevering van ArchiComm, de podcast. Ja, Diederick, je hebt wel een uitgebreide kijk op architectuur. Je zegt dat we moeten durven terugkeren naar een abstracte functionele vormgeving waarbij eenvoudige elementen, relaties en materialen een eigen beleving mogen dicteren. Moet je eens wat meer tekst en uitleg geven daarbij?
Diederick Verhaeghe: Dat klinkt niet bescheiden, maar ik ga dat eventjes omgekeerd uitleggen.
Patrick Retour: Je mag ambitieus zijn.
Diederick Verhaeghe: Nee, het keert een beetje terug naar wat jij daarnet zei over het artistiek poneren, is dat wij daar een stukje afstand van nemen en vertrekken vanuit een context en de wensen van een klant, en dan eigenlijk gaan zien wat daar nodig is. En door daar eigenlijk meer te luisteren, op een open manier te benaderen, plus het feit dat we samenwerken met verschillende mensen die een andere blik hebben, ga je daar met een soort open geest naartoe, waardoor je niet vastzit aan een bepaald resultaat waar je naartoe wil werken. En geleidelijk kunnen daardoor eigenlijk uniekere projecten groeien, net door die controle een stukje los te laten. En die bescheidenheid gaat een stukje daarover: probeer jezelf niet als artiest te zeggen: ik heb gelijk, dit is het beste. Kijk van onderuit, waar gaan we naartoe? Probeer dat dan uit te puren.
[12:12] Een woning uitbreiden of de bestaande ruimte beter benutten
Patrick Retour: Je hebt mij ook gezegd dat je tegenwoordig veel de vraag krijgt, en dat verwondert mij niet: kun je mijn woning uitbreiden? We leven en wonen anders dan vroeger. We willen die woning opentrekken, openmaken naar de tuin. We willen uitbouwen. Men heeft meer oppervlakte, meer volume nodig, want men wil genieten van het leven thuis. En daar is ruimte voor nodig: voor wellness, voor culinair genot, voor elkaar te treffen, voor mensen te ontvangen. En die vraag wordt heel vaak gesteld: kun je mijn woning uitbreiden? Maar wat doe jij dan? Dan stel jij meteen een andere vraag: is dit nodig of kunnen we het anders oplossen?
Diederick Verhaeghe: De vraag naar meer ruimte betekent niet noodzakelijk dat er meer oppervlakte is. En zelfs als we uiteindelijk de beslissing nemen dat hier wel een uitbreiding moet gebeuren, gaan we toch kijken: die uitbreiding moet ook een meerwaarde zijn voor al de ruimtes die er al zijn. Dus we willen niet vervallen in een soort verandabouwers. Dat is vaak de initiële vraag. En die, uiteraard, vanuit een gebrek aan kennis of inzicht, daarom wordt een vraag ook naar ons gesteld. Dan gaan wij kijken: wat is het pand? Wat zijn de kwaliteiten van dit pand? Wat zijn de mogelijke manieren om dit pand te benaderen? Wel altijd heel duidelijk ten opzichte van wat je vraagt. Alweer, hij vraagt een programma. Niet gewoon zeggen: wij vinden dat een woning interessant, we gaan daar dat in bijzetten om een soort compositie te maken. Vertrek vanuit de vraag van de bouwheer. En dan probeer je eigenlijk maximaal de woning te vernieuwen met een minimale uitbreiding.
[13:43] Projectbeheersing en realistische keuzes voor de bouwheer
Patrick Retour: Het doel heiligt de middelen, maar je moet niet zomaar dingen doen om dan een bepaald doel te bereiken. Je moet je afvragen waar ik uiteindelijk wil landen en wat is daarvoor nodig. En dat begint bij jou ook altijd met een budget en projectbeheersing tot en met. Dus je vraagt je af wat realiseerbaar is, wat het gaat kosten. En je durft ook soms een kat een kat noemen, dat je zegt: ja, beste klant, dit moeten we misschien eens anders bekijken. Je durft hen met de voetjes op de grond houden en zeggen waar het op staat. En dat wordt ook geapprecieerd door de klanten.
Diederick Verhaeghe: Ja, zeker wel.
Patrick Retour: Die betrokkenheid, hè?
Diederick Verhaeghe: Als we een eerste projectschets gaan voorstellen, is er altijd een budgettering naast die relatief gedetailleerd is. Vaak zijn dat ook een aantal opties die bekeken zijn. We kijken naar de uitbouw, inbreiding, optopping, als we kijken naar overbouwing van binnenruimte soms. Die hebben allemaal een andere budgettaire consequentie en die gaan we samen presenteren, zodat we direct met de bouwheer de juiste keuzes kunnen maken. Maar elk van die keuzes is op zich kwalitatief, daar staan we wel achter. We gaan niet een goede keuze en een slechte keuze presenteren, maar kwalitatieve keuzes die elk een consequentie hebben. Een beetje naar tijd, technisch, naar uitvoeringstijd. Kun je erin blijven wonen? En dat eerste gesprek is een beetje een overload aan informatie. We voeren dat dan meestal een paar weken daarna nog een keer. Want iedereen heeft toch even tijd nodig om wat te bekomen. Omdat al die informatie… Op dat moment worden de belangrijkste beslissingen genomen. En daar wordt er in onze ervaring ook niet meer op teruggekomen. Die grote lijnen die daarin beslist worden, zowel budgettair, technisch, naar tijd toe, daar wordt dan verder op ingegaan. Maar dat zorgt ervoor dat het een project wordt van de bouwheer, omdat hij die keuze heel bewust meemaakt. En dan gaan wij stap voor stap verder in detail. Eerst naar sferen, naar ruimte, dan naar contrasten, dan pas naar kleuren, dan pas naar materiaal.
[15:31] Gedeelde verantwoordelijkheid en erkenning voor alle medewerkers
Patrick Retour: Nu, zo in team werken, want het is altijd wel teamwork, dat is natuurlijk soms wel een evenwichtsoefening. Dat is wel pittig. Je moet zorgen voor een goede taakverdeling. Iedereen moet even betrokken zijn, even geëngageerd. Je zorgt ook altijd wel, dat is wel fijn toch, dat je het team ergens expliciet vermeldt op de website en dat elke samenwerking ook resulteert in dat het kan afgevinkt worden op het portfolio van al wie heeft meegewerkt. Dus ere wie ere toekomt.
Diederick Verhaeghe: Dat is niet samen met mij, dat is dat project of dat team. Dat trekken we ook financieel door. We erkennen dat eigenlijk ook, omdat we een soort open source zijn. Dat eigenlijk het eerste deel van de winst ook verdeeld wordt onder iedereen die conceptueel bijgedragen heeft. Wat er ook weer voor zorgt dat je je niet voelt als een medewerker op een project. Dus we gaan er echt een heel open boekhouding in. En dat klinkt misschien zo heel technisch en minder interessant.
Patrick Retour: Dat klinkt aanlokkelijk.
Diederick Verhaeghe: Maar in een samenwerking wordt dat wel belangrijk, omdat die samenwerking dan echt evenwaardig is. Je bent dan ook in twee richtingen aan het werken. Maar je kunt niet op een collectieve manier werken als je alles naar je toe blijft trekken.
Patrick Retour: Kijk, we zijn allemaal maar mensen. En appreciatie, dat doet deugd. Als iemand jou een schouderklopje geeft, dat doet altijd deugd. Iedereen heeft dat graag. En daartoe te herleiden eigenlijk. En ik kan eigenlijk zeggen: korrel. architecten is een eenmanszaak, maar het is eigenlijk altijd een heel team dat erachter zit.
Diederick Verhaeghe: Dat klopt.
[17:09] Vakoverschrijdende samenwerking binnen de bouwsector
Patrick Retour: Prachtig. Samenwerking in de bouwsector loont. Getuige de projecten die ik van jou heb mogen aanschouwen en bewonderen, Diederick. Je ziet graag dat diverse specialisten nog meer de handen in elkaar gaan slaan en spreekt dan ook de persoonlijke ambitie uit om daar verder werk van te maken. Ja, je geeft zelf het goede voorbeeld, maar je houdt toch ook nog altijd een pleidooi voor vakoverschrijdende samenwerking en dat vind ik mooi. Daar zijn wij ook van bij ArchiComm, want wij hebben dat maandelijks initiatief Meet the Architect, waarbij wij architecten in contact brengen met bouwondernemers om te kijken of we bruggen kunnen slaan, of er een nieuw samenwerkingsverband in zit. Jij bent ook daar gepasseerd, de revue, en in die zin hebben wij toch ook wel een connectie met jou. Vandaar de uitnodiging hier. Ik stel dan voor dat we, zoals het traditie is in de podcast, een aantal projecten virtueel bezoeken. Die kun je dan ook bewonderen in het magazine, want daar komen de foto’s aan bod en wordt er ook nog wat meer uitleg gegeven. Maar vandaag kunnen we daar met jou over praten.
[18:00] Groepspraktijk De Lijster in Aalbeke – Reconversie van een bungalow
Patrick Retour: Eerst en vooral heb ik het over groepspraktijk De Lijster in Aalbeke. Dat is wel een reconversie om u tegen te zeggen. Beneden hebben jullie dat gestript, maar boven is er dan een optopping. Over isolatie kunnen we ook wel wat meer vertellen. Doe eens het verhaal achter die site.
Diederick Verhaeghe: Dus De Lijster is eigenlijk de vraag geweest aan een interieurarchitect, Arçen Dockx van AD Office, om die bungalow in te richten tot een nieuwe dokterspraktijk. Die is al snel tot de constatatie gekomen dat hij daar onvoldoende oppervlakte had voor het programma. Dus hij wist wel dat er een grondige verbouwing met een verdieping moest komen. En hij heeft mij gecontacteerd om eigenlijk architecturaal eens te kijken naar het gebouw toe, wat de mogelijkheden waren. Dus wij hebben dan ook onmiddellijk de handen in elkaar geslagen en zijn dat ruimtelijk gaan bekijken. We zitten met een bungalow die dus een heel aparte structuur heeft. We hebben die structuur laten staan, het geraamte van de indeling, dus de fundering en de structuur erboven. En dan puur daarboven hebben wij eigenlijk een verdieping geplaatst. We hebben de lijnen van de structuur eronder maximaal gebruikt. Dus geen zotte constructies met staal en zo, eigenlijk gewoon het gegeven van de bestaande structuur gebruiken. Alle afwerkingen zijn gestript geweest. We zijn de bouw gaan isoleren. We zijn dan opnieuw terug gaan afwerken.
[19:30] Isolatie en gevelmaterialen bij De Lijster
Patrick Retour: De isolatie was wel de moeite waard?
Diederick Verhaeghe: Ja, die isolatie was zeker de moeite waard. Zeker als je een dokterspraktijk hebt, die qua temperatuur nog zeker een hoog comfortniveau nodig heeft. Dus daarin wordt wel onmiddellijk beslist. In een residentiële woning wordt die afweging soms wat meer genomen naar verbruik en de impact ten opzichte van de kostprijs. Maar hier was dat een no-go. Dat moest er wel af. Maar we hadden natuurlijk die bestaande structuur. Dus onze isolatiedikte was beperkt tot de bestaande bouwlijn en de binnenkant van de structuur die er al stond. Waarom wij mee kozen om dat in steenstrips te doen? Omdat Aalbeke, en Kortrijk bij uitbreiding, toch wel zo’n baksteenstreek is. We wilden wel terug refereren naar die oude hoeves die er allemaal staan. En dan een combinatie maken van die strips, waar dan op geïsoleerd werd, en dan met volle steen, waar je claustra’s kunt creëren om de inkijk naar die kabinetten te verminderen. We hebben ook wel een redelijk eenvoudige verdeling, omdat dat niet zo groot is, om de schaal wat ruimer te laten. En dan hebben we heel sterk met de fabrikant gekeken: wat is er mogelijk? Want je kunt niet zomaar steenstrips door volle stenen gaan vlechten. Dat werkt niet. Het ene zakte, het andere zakte niet. Dat is een hele evenwichtsoefening geweest. Ja, de fabrikant is daar eigenlijk een soort derde meeontwerper geweest voordat het naar uitvoering ging, uiteraard. We wilden wel dat we iets realistisch hadden.
Patrick Retour: Er was wel wat huiswerk te maken.
Diederick Verhaeghe: Er was wel wat huiswerk.
[20:59] Claustra’s voor privacy, lichtinval en gevelarchitectuur
Patrick Retour: Achteraan hebben we dan die claustra’s. Schijnbaar toevallig zijn er stenen uitgehaald. Dat is natuurlijk niet toevallig. Dat geeft een mooi esthetisch gevelbeeld. De soberheid van die gevel wordt daardoor ook bewaard. Maar natuurlijk worden op die manier de ramen gemaskeerd. En heel belangrijk, het is een dokterspraktijk, dus binnen hebben we daardoor honderd procent privacy.
Diederick Verhaeghe: Ja, dat klopt. Van binnen naar buiten toe, wat je trouwens heel goed ziet, doordat er een relatief groot aantal stenen daaruit verwijderd zijn, is het zicht van binnen naar buiten redelijk onbeperkt. Maar van buiten naar binnen, je ziet op de foto’s, je moet echt al door zo’n hokje gaan kijken.
Patrick Retour: Zo’n claustra is echt van alle tijden. Je zag dat vroeger ook al wel, maar dat blijft van alle tijden, vind ik. Het oogt zowel klassiek als modern.
Diederick Verhaeghe: Ja, dat klopt. En hier is vooral ook, dat is ook iets om te zeggen, dat komt vanuit die functionaliteit. Ik heb hier geen claustra gedaan omdat ik een keer een claustra wou.
Patrick Retour: Nee, nee, klopt.
Diederick Verhaeghe: Aan de voorzijde heb je die lamellen, die eigenlijk ook een soort claustra vormen. Een ander ding, de refter zit erachter bijvoorbeeld, van de dokters. Daar is dat eigenlijk de zonne-inslag. Dus dat zijn lamellen. Daar is de zon, aan de achterkant is dat de privacy. Dus alle bewerkingen van die steen, want er zitten wel wat complexe details in, zijn altijd in functie van een technische vereiste of een functionele vereiste van de bouw.
[22:15] Project Sculpture – Een nieuwe relatie tussen keuken en tuin
Patrick Retour: Het is weer goed overdacht, zoals altijd, bij korrel. architecten van Diederick Verhaeghe. Een tweede project dat we in gedachten dan bezoeken, ook heel mooi, een villa onder de naam Sculpture, denk ik. De vraag was om de keuken te vernieuwen. Maar je hebt uiteindelijk die keuken naar buiten gehaald, een verbinding gemaakt tussen huis en tuin. Uiteindelijk heb je in de tuin ook nog wel wat werkzaamheden bewerkstelligd om er een prachtige oase van te maken in de totaliteit, denk ik.
Diederick Verhaeghe: Ja, wat we vaak eigenlijk, waar we het daarnet over hadden, de binnenruimte meer gaan betrekken bij hetgeen dat we bijbouwen. We hebben hier eigenlijk een beetje het verhaal: we hadden een keuken die een beetje in een uitbouw zit, daar een terrasje aan en dan een heel grote tuin. En wel een lege vlakte waar ze eigenlijk niks mee deden. En wat daarmee gedaan is, is hier eigenlijk de keuken enerzijds daarin getrokken, dan een soort bijna kloostergang rond gemaakt, rond een soort binnentuintje dat al een intiemer karakter had. En dan eigenlijk het dak van de keuken doorgetrokken naar buiten, om het heel simplistisch te zeggen. Maar daardoor krijg je eigenlijk drie nieuwe ruimtes die enerzijds helemaal binnen zijn, de keuken, anderzijds half binnen, half overdekt, waar je onder de luifel zit, maar je zit al in de tuin. En dan krijg je het terras voor de luifel, dat volledig buiten zit en tussen de twee tuinen zit. Dus met één concept tuinkamers gaan creëren. We hebben dat opgevat als een soort leefruimtes zoals binnen, maar die gewoon minder muren of minder grenzen hebben.
[23:43] Doorlopende materialen en het vervagen van grenzen tussen binnen en buiten
Patrick Retour: De tuin als leefruimte, maar dan met minder uitgesproken grenzen. Schitterend, is adembenemend. De moeite waard. Cruciaal detail: de vloeren van binnen die buiten doorlopen.
Diederick Verhaeghe: Ja, dat is iets dat we heel vaak proberen te doen, omdat het de schaal vergroot, zowel van binnenuit als naar buiten toe. Dus niet enkel vloer, maar soms materiaal. De achterste betonwand loopt eigenlijk door in het verlengde van de keuken. Dus de luifel, het plafond, verschillende elementen die binnen en buiten worden, dat die grenzen zo wat meer verdwijnen. Dat is functioneel, maar daar proberen we altijd een beetje naar op zoek te gaan, omdat we op relatief kleine oppervlaktes een grote schaalvergroting kunnen doen.
[24:23] Technisch vakmanschap bij de witte betonnen luifels
Patrick Retour: Dat zijn toch wel technische hoogstandjes. Daar moet je toch wel de juiste vaklieden voor aanspreken. Heb je dan zo je contacten opgebouwd doorheen de jaren? Ik veronderstel van wel.
Diederick Verhaeghe: Ja, inderdaad. Dus zeker dat project is heel specifiek met die witte betonnen luifels. Daar hebben we eigenlijk, dat was toen met Enjoy Concrete gedaan. Die hebben eigenlijk prefab elementen gemaakt die we over de staalstructuur schoven. In plaats van eerst de kolom en dan de plaat erop, hebben we eigenlijk eerst de plaat opgehangen, de kolom erdoor en dan een klomp bovenaan daaraan gestort, om het een beetje simplistisch te zeggen, zodat die eraan hangt. Dus dat je die bevestiging niet ziet en dat die luifel veel lichter oogt. Want als je komt vanuit de binnenruimte, als je daar plots een zware kolom buiten zet, dan heb je niet meer dat gevoel dat je in die tuin binnenwandelt. Dat wordt technisch bekeken omdat het een belangrijk functioneel gevoel heeft. Hetzelfde met de verdunning van de rand van die platen.
[25:17] Vakmanschap en nieuwe projecten in voorbereiding
Patrick Retour: Vakmanschap, meesterschap. En natuurlijk jouw ervaring en knowhow spelen een heel grote rol bij het uitbouwen van dergelijke projecten. Zometeen bekijken we nog twee projecten in detail die in de aanbestedingsfase zitten, die nog in productie moeten gaan, maar we kunnen er toch al meer over vertellen. Zometeen meer. Diederick Verhaeghe, we bezoeken nog twee projecten die eigenlijk in de steigers staan. Eerst en vooral Talaria. Dat is eigenlijk een interieuropdracht, meen ik.
Diederick Verhaeghe: Ja, Talaria is inderdaad een volledige interieuropdracht. Dat is de herinrichting van de slaapverdieping boven een apotheek.
[25:54] Project Talaria – Meer ruimtelijkheid door de zolder te benutten
Patrick Retour: En daar ben je ook weer gestart met een haalbaarheidsstudie? En die heeft uitgewezen dat er voldoende oppervlakte is, maar het ontbrak aan ruimtelijkheid. Hoe heb je dat dan opgelost?
Diederick Verhaeghe: Hoe dat eigenlijk opgelost is, is in plaats van te werken op de slaapverdieping, waar dat eigenlijk een meer klassieke kamerindeling is, hebben we eigenlijk de zolderruimte erbij genomen.
Patrick Retour: Ah ja.
Diederick Verhaeghe: En eigenlijk de masterbedroom naar boven te gaan, omdat die dan aan die trap grenst, om de wand naar die trap te gaan openen, zodat je een grotere verticaliteit krijgt doorheen de woning.
Patrick Retour: Ja, oké.
Diederick Verhaeghe: En dat liet ons toe, enerzijds om onder die dakkap een heel ruime slaapkamer te creëren. Als je het plan bekijkt, is de oppervlakte waar je kan staan relatief beperkt. Dat is een normale slaapkameroppervlakte. Doordat die nok helemaal open werd, heb je veel ruimtelijkheid in die kamer. En dat liet dan toe om die klassiekere kamers die beneden al waren aan de kinderen toe te wijzen, die sowieso wel wat meer privacy, of nu nog niet, maar als ze vijftien, zestien jaar zijn. Soms een klein beetje naar de toekomst denken.
Patrick Retour: Het is nu een meegroeihuis geworden.
Diederick Verhaeghe: Ja, inderdaad. Er zit wat speling. En beneden om ook wel die badkamer die daar aanwezig is op datzelfde kwaliteitsniveau te brengen als boven.
[27:13] Warme materialen en menselijke schaal onder het dak
Patrick Retour: Wat ik wel heel mooi vind, is die warme materialisatie. En je hebt dan die openheid. En je hebt natuurlijk ruimte gecreëerd. En dat alles straalt rust uit.
Diederick Verhaeghe: Dus ja, die rust is ook iets dat uiteindelijk ontstaat door binnen die kap ergens een horizontale lijn te krijgen op een gewone menshoogte. En de kasten, de vrijstaande wand, de douche, allemaal op die maat af te zetten. Die hebben we een beetje afgestemd op het raam dat al aan de voorgevel is en de hoogte van het raam. Zodat je ergens iets hebt dat teruggrijpt naar de menselijke schaal, niettegenstaande dat je in een vrij abstracte ruimte zit.
[27:50] Een ontwikkelingsproject met historisch erfgoed en nieuwbouwwoningen
Patrick Retour: Oké, prima. Het laatste project dat we hier even onder de loep nemen, is iets van ontwikkelaar [bedrijfsnaam onzeker: Kindprojects] uit Waregem. Daar heb je een en ander van werk verzet. Het is gestart met een ondersteuning voor een historisch bouwwerk, denk ik. Dan zijn er afbraakwerken geweest op het belendende perceel. En daar heb je dan nog een keer twee nieuwbouwwoningen mee gerealiseerd. En die accorderen ook nog eens een keer met de moderne architectuur van achterliggende gebouwen waar je ook mee de hand in hebt gehad. Het is een heel groot project uiteindelijk. En wanneer zou dat daglicht zien? Dat is ook een beetje mijn vraag.
Diederick Verhaeghe: Dat staat een beetje op… Misschien uw laatste vraag eerst behandelen, wanneer dat daglicht ziet. Omdat de restauratie van dat bestaande pand, dat is een aparte aankoop en die restauratie. En dat liet eigenlijk toe om een stuk grond dat daaraan hing, waar er parkeergarages op stonden die echt slecht ontwikkeld waren, weer vrij te krijgen en dan eigenlijk te ontwikkelen. Dat is een beetje een andere aanpak dan wat we normaal hebben, omdat dat een project is dat specifiek op verkoop gericht is. En eigenlijk hebben wij een concept erin gemaakt dat nog een zekere vrijheid heeft in hoe dat ingevuld wordt, in materialisatie, maar dat wel een kwaliteit aflevert die ook in lijn gaat met de verdere ontwikkeling. Want er zijn veel ontwikkelingen op die site, op de achterliggende site. Dat het allemaal een beetje klopt binnen wat er in Wielsbeke gebeurt.
Patrick Retour: Ja, ja, voilà.
Diederick Verhaeghe: En het feit dat dat eigenlijk meegegeven wordt, dat is conceptmatig vanuit de verkoop, heeft er zo’n aanzet van: kijk, dat is de kwaliteit die hier kan geleverd worden, zodat er een stuk naar gestreefd wordt. Maar de volgende stap is dat, als dat verkocht wordt, met die klant eigenlijk dat proces een stuk verder te zetten.
[29:37] Twee nieuwbouwwoningen met eenheid en variatie
Patrick Retour: Nu, het format klinkt aanlokkelijk. Minimalistische vormgeving, luifels, weer die claustra’s, warme materialisatie, een gezellige tuin. En op die manier vergroot visueel de schaal van beide projecten. Dat is de opzet.
Diederick Verhaeghe: Het zijn twee woningen naast elkaar. Het idee was, in plaats van twee echt individuele woningen te gaan ontwerpen, die eigenlijk iets anders kunnen zijn om te tonen wat er kan op dat perceel, hebben we eigenlijk ontwerpen gemaakt waardoor die twee eigenlijk één geheel vormen in lijnen en vormgeving. Dus dezelfde concepten keren in de twee woningen terug, maar op andere plaatsen. Zo zitten die claustra’s in andere gevels. En die tonen tegelijk een variatie, maar ook een eenheid tussen de twee woningen, zodat elk van die woningen groter of ruimer oogt dan de individuele woning apart.
Patrick Retour: Volgens mij gaan er wel wat kandidaten zijn, gegadigden om daar te wonen, om daar tot rust te komen, om daar te genieten van het leven.
Diederick Verhaeghe: Dat kan zeker. Heel mooie omgeving.
[30:32] Afsluiting – Teamwork als sleutelwoord bij korrel. architecten
Patrick Retour: In elk geval, hier gaan we afronden voor aflevering 16 van ArchiComm, de podcast. Bedankt om onze gast te willen zijn, Diederick Verhaeghe van korrel. Teamwork is bij jou het sleutelwoord. korrel. architecten, ja, je zet graag de puntjes op de i. Wij hebben heel wat projecten van jou mogen bewonderen, hier virtueel en in ons magazine. Kan je daar nog meer van genieten? Ik ga je nog heel veel succes wensen en kom goed thuis. Bedankt om onze gast te willen zijn. Bedankt ook, lieve luisteraars, om weer van de partij te willen zijn voor ArchiComm, de podcast. Mijn naam is Patrick Retour. Je hoort me binnenkort retour voor een volgende aflevering, voor het vervolg. Groetjes, dag.
