[00:02] Introductie en voorstelling van de gasten
Patrick Retour: Van harte welkom voor de vijftiende aflevering van Archicomm Dé Podcast. Mijn naam is Patrick Retour. Je kan mij kennen van mijn vele woontuinboeken, 42 in totaal, wereldwijd verkrijgbaar. Ik ben ook de vaste host en moderator van dienst voor Archicomm Dé Podcast, reeds de vijftiende aflevering. Alle afleveringen zijn te beluisteren op Spotify. We hebben vandaag twee kopstukken te gast van een architectenbureau met naam en faam in binnen- en buitenland. Een naam die klinkt als een klok. Innovatieve architectuur. Vanuit fundering en expertise groeien er pareltjes van projecten. Zij bewaken de kwaliteit. Ze leveren architectuur op hoog niveau, letterlijk en figuurlijk, waardoor ze het verschil maken voor mens en maatschappij. Ik stel je graag voor aan Clara Van Geel en Kris Loix van archipelago.
Clara Van Geel: Goeiemorgen.
[00:56] Ontstaan en filosofie van archipelago
Patrick Retour: Kris, jij bent de aangewezen persoon, want je zit al dertig jaar in het vak, meen ik. Aangewezen persoon om ons even wegwijs te maken en uit te leggen: archipelago, welke weg is er gegaan? Wat mogen we nog verwachten? Wat is de filosofie?
Kris Loix: Ja, inderdaad. Dertig jaar.
Patrick Retour: Voorbijgevlogen, nee toch?
Kris Loix: De tijd gaat snel, nu dat je het zo zegt. Ja. Nee, klopt. archipelago is in eerste instantie een fusie tussen twee bedrijven. archipelago bestaat intussen tien jaar. Dus wij vieren dit jaar ons tienjarig bestaan. Tussen twee bedrijven: het Brusselse bureau BAEV, Bureau d’Architecture Emile Verhaeren, en Ar-te uit Leuven.
Patrick Retour: Was jij er toen ook al bij betrokken?
Kris Loix: Ja, absoluut.
Patrick Retour: Oké, jij bent een van de founders.
Kris Loix: Ik ben een van de founders, klopt. Wat was de reden van de fusie? Want ja, toen waren wij ook al twee uit de kluiten gewassen bureaus, denk ik. Maar wij zagen toch wel een ander zorglandschap, dus eigenlijk ook het type project waar wij beiden heel veel expertise in hebben en hadden. Eén. Twee: de wijzigende of steeds blijvende vraag naar research, onderzoek in onze sector, die je eigenlijk als partner toch wel nodig hebt om een grotere marktsector aan te snijden en die researchdoeleinden te delen. En die hebben we gevonden in onze Brusselse partner. En onze Brusselse partner heeft die in ons gevonden.
[02:51] Internationale uitbreiding
Patrick Retour: Intussen is die archipel nog groter geworden, want er zijn nu ook vestigingen bijgekomen in Parijs en Barcelona, alsjeblieft. Dat kan tellen. Vanwaar die nood en hoe is dat zo gekomen dan?
Kris Loix: Wij hebben op datzelfde moment, aan het begin van onze fusie, ook heel veel naar het buitenland gekeken, want wij zitten met een heleboel fantastische zorgarchitecten, mensen die dus echt gespecialiseerd zijn in de zorg. En ja, wij wilden die kennis ook uitdragen naar het buitenland, onder andere ook in Frankrijk. Frankrijk is met een grote inhaaloperatie in de zorg bezig de laatste decennia. En ja, het is een oefening van lange adem geweest, maar dat begint vandaag zijn vruchten af te werpen.
Patrick Retour: Wel knap dat jullie daar ook voet aan de grond hebben gekregen. Die expertise is jullie voorafgegaan. Men kent de knowhow, de ervaring en men wil er toch ook een beroep op doen.
Kris Loix: Ja, en onze filosofie is: kijk, we gaan in eerste instantie zorgen dat onze eigen wortels, onze Belgische wortels, zo stevig zijn en zo diep gaan, zodat je eigenlijk ver kunt gaan reiken. En dat is hetgeen wat we doen. En ik durf te stellen dat die vandaag stevig geworteld is, tot diep in onze organisatie, zodanig dat we ver kunnen reiken. En inderdaad, vandaag zijn wij actief in projecten in Frankrijk en we kijken ook naar projecten in Spanje. Dus ja, we zijn volop bezig.
[04:29] Loopbaan van Clara Van Geel
Patrick Retour: Benieuwd wat de toekomst brengt. Het lijkt me dat sky is the limit, zou ik bijna zeggen. Clara Van Geel, naar jou dan. Hoe ben je architect geworden? Wanneer was dat? Welke weg heb jij gegaan? Hoe ben je bij archipelago beland? Ik weet ook dat je een meertalig profiel hebt en dat is natuurlijk in die internationalisering van archipelago misschien toch wel nog een extra troef.
Clara Van Geel: Ja, klopt. Mijn verhaal start eigenlijk een beetje bij de fusie. Ik ben in 2016 gestart als stagiair-architect, voornamelijk onder de vleugels van Kris. En ik heb me zo eigenlijk een beetje verder ontwikkeld binnen archipelago, gaandeweg. Vandaag ben ik architect-bestuurder bij archipelago en verantwoordelijk voor de communicatie naast het ontwerpen, de architectuur.
[05:22] Zorgzame werkcultuur
Patrick Retour: En die samenwerking intern, daar wordt heel veel aandacht aan geschonken. Jullie zijn niet enkel een bedrijf dat zorgt voor mensen buitenaf, voor de klanten, maar die zorgzaamheid zit ook intern ingebakken. Het welbevinden van de mensen die bij jullie werken, het verwennen van de talenten, dat is een beetje cruciaal bij jullie. Heb je dat zo ook ervaren van in het begin?
Clara Van Geel: Ja, honderd procent. We vinden het echt superbelangrijk. Dat is ook een van onze kernwaarden, die zorg, care. We praten daarover als care for binnen ons bureau. En ik heb dat zelf eigenlijk ook heel hard ervaren vanaf, ja, eigenlijk als stagiair al, dat er ruimte is voor ontwikkeling. Als je bepaalde interessegebieden hebt, kan je dat eigenlijk altijd wel aanbrengen en dan wordt er gekeken hoe je jezelf daarin kan ontwikkelen. Ik weet nog, toen in 2016 alles van circulaire economie heel hard speelde, heb ik ook een opleiding daarover gevolgd. Dat is eigenlijk nooit in vraag gesteld. Als er opportuniteiten zijn en die passen binnen het waardekader van archipelago, is daar wel een podium voor.
Patrick Retour: Er zijn veel doorgroeimogelijkheden en je kan daar je carrière verder uitbouwen. Zo komt het mij over.
Clara Van Geel: Ja, zo voel ik het toch ook aan. Dus ik ben daar heel positief over. Ja, toch wel.
[06:42] Taken en rol van Kris Loix
Patrick Retour: Kris, terug naar jou. Wat is zo’n beetje jouw takenpakket en wat heb je op je kerfstok? Wat is jouw palmares? Kunnen we dat eens eventjes in een notendop overlopen? Misschien niet zo evident, die dertig jaar natuurlijk, die we in gedachten hebben. Maar kunnen we daar toch een paar dingetjes uitlichten? Wat heb je zoal op je palmares?
Kris Loix: Ja, ik ben vandaag een van de voorzitters binnen ons bedrijf. En ik probeer de leden van de raad van bestuur onder andere eigenlijk al een beetje de neus in dezelfde richting te doen kijken. Ervoor zorgen dat de mayonaise, zoals wij het noemen, tussen iedereen goed pakt. En dat iedereen gedreven bezig is rond de waarden die we zelf naar voren hebben geschoven. Dus de care for, waar Clara ook over sprak, op de verschillende vlakken. En eigenlijk ook om impact te hebben op de maatschappij, via onze projecten natuurlijk. Dat zijn mijn taken vandaag. Daarnaast heb ik ook heel wat ervaring in projecten van toch wel een zekere schaal, waarbij we eigenlijk zowel met interne groepen architecten als ook externe architecten hebben samengewerkt. En dus eigenlijk het leiden van die volledige teams, het sturen, het zorgen voor het gemeenschappelijke doel. Dat is iets waar ik de voorbije jaren, tientallen jaren toch ook wel mee bezig ben geweest binnen archipelago.
[08:24] Complexe vraagstukken en flexibele gebouwen
Patrick Retour: Naar het schijnt slaag jij erin om complexe vraagstukken te leiden tot eenvoudige, leesbare gebouwen. Ja, dat is wel een enorme kwaliteit.
Kris Loix: Ja, dat is eigenlijk het… De klanten komen tot bij ons met een probleem of een vraagstuk waar wij eigenlijk heel graag mee aan de slag gaan en eigenlijk probleemoplossend een gebouw, zou ik maar zeggen, of een schil voor te stellen. Of een structuur, whatever. Want de vraag die je kunt stellen: moeten wij vandaag nog gebouwen bouwen? Maar je hebt structuren die nog evolueerbaar zijn naar andere bestemmingen. Dus we hebben een aantal projecten gewonnen door eigenlijk duidelijk te maken: laat ons nu kijken naar de nood van vandaag, maar ook naar de nood van volgend jaar, of over tien jaar, twintig jaar, dertig jaar. En dan komen we eigenlijk tot de programmatische flexibiliteit van gebouwen. Dus die zaken meepakken in onze praktijk en in de geesten van al de architecten-ontwerpers. Ja, daar voel ik toch ook wel een soort maatschappelijke rol als architect. Dus als architect komt men altijd met een soort vraagstuk en wij proberen… Zeker. Ik vind het enorm – niet alleen ik, maar ik denk allemaal bij ons – enorm boeiend om op basis van die vraagstukken, die we ook heel ruim willen opentrekken naar de juiste context, ook maatschappelijk, eigenlijk een duurzame oplossing, als ik het zo mag noemen. Als het probleem een oplossing mag zijn. Dat is misschien een karikatuur, maar eigenlijk zit daar wel op een of andere manier een deel van de oplossing voor de komende jaren, decennia.
Clara Van Geel: Ja, en soms betekent dat ook wel de vraag in vraag stellen.
[10:21] Communicatie binnen archipelago
Patrick Retour: Ja, oké. Want jouw takenpakket, wat moet ik me daarbij voorstellen, Clara?
Clara Van Geel: Ja, ik voorzie eigenlijk de communicatie zowel intern als extern voor archipelago. En daarbij ook de kritische reflectie hoe wij onze ontwerpen, ons onderzoek vertalen naar een helder verhaal. Dat dringt eigenlijk door op verschillende niveaus. Dat is zowel bij de opdrachtgevers, dat ze een helder begrip hebben van ons ontwerp, maar net zo goed extern, zoals vandaag in de opname van een podcast. Waar staat archipelago voor? Hoe brengen we dat naar buiten? Soms ook meer complexe onderzoeken die wij voeren, proberen te vertellen in mensentaal.
[11:05] Samenwerking tussen de vestigingen
Patrick Retour: En die contacten met Frankrijk en Barcelona, zijn er dan heel veel Teams-vergaderingen die eraan te pas komen?
Clara Van Geel: Dat valt eigenlijk wel mee. We hebben een hele vlotte wisselwerking tussen onze bureaus. Maandag was er nog iemand van Barcelona in het gezellige Bremberg. Dus ja, wij proberen wel ook echt fysiek elkaar genoeg te zien, zodat we voeling houden. En ja, uiteraard zijn er online vergaderingen, dat hoort erbij. Maar met teambuildings en wanneer er momenten zijn, grijpen we die wel aan.
Patrick Retour: Een groep van architectenbureaus, autonoom, maar ze trekken toch allemaal dezelfde strengheid. Het vormt toch een geheel met dezelfde filosofie, en in die zin is het ook een beetje een grote familie.
[11:57] Het kantoor in Leuven als architectuurlabo
Patrick Retour: Ja, Kris van archipelago. Ik stel voor dat we nu eventjes afzakken naar Leuven, waar jullie ook jullie kantoren hebben. En ik heb me laten vertellen dat dat een architectuurlabo is. Het is een beetje een laboratorium om dingen uit te testen, uit te proberen. En dan neem je dat mee als bagage in je rugzakje naar de toekomstige projecten. Concrete voorbeelden geven van wat jullie daar hebben uitgeprobeerd, wat er is tegengevallen, meegevallen, wat je hebt moeten verder finetunen? Ja, want in een labo ontploft er al eens iets.
Kris Loix: Ja, absoluut. Alle geluk dat het bij ons niet gebeurt. Nee, ja, eerder aansluitend op hetgeen wat ik zonet al vertelde, dus het onderzoek wat wij voeren, ook met verschillende instanties, veel universiteiten, werken, nieuwe wonen, nieuwe zorgen. Ja, dat reflecteert dan eigenlijk ook naar een aantal principes op technisch vlak, op architecturaal vlak. Ook in functie van diezelfde duurzaamheid: bouwen, ja, maar probeer er dan eigenlijk voor te zorgen dat dat zo duurzaam mogelijk is en ook zo gespreid over de tijd. Dat je impact hebt op de grond, op de natuur, waar je bouwt, dat staat buiten kijf, daar kun je niet onderuit. Maar zorg er dan voor dat die ingrepen die je doet, dat die over een zo ruim mogelijke periode hun effect hebben. Dat maakt dat we eigenlijk een aantal zaken hebben gedaan die misschien upfront duurder zijn, maar die er wel voor zorgen dat dat gebouw – en dit is dat van ons kantoor – eigenlijk de tand des tijds beter gaat kunnen doorstaan. Wat betekent dat? Ervoor zorgen dat we eigenlijk een zo flexibel mogelijk plan hebben. Wij noemen dat dan balkloze vloeren, dus dat er eigenlijk structureel-technisch geen obstakels zijn, voldoende vrije hoogte, en eigenlijk zoveel mogelijk alles in opbouw, zodat je makkelijk kunt demonteren. Dat is eigenlijk een eerste insteek. Een tweede insteek is: kunnen wij zoveel mogelijk rekenen op de natuurlijke elementen? Het is te zeggen, we hebben van onze gevel eigenlijk een gevel gemaakt met 55 opengaande ramen die gemotoriseerd worden. Die ervoor zorgen, in combinatie met ramen die zich in het dak bevinden, dat je eigenlijk een volledige natuurlijke ventilatie, het principe van natuurlijke ventilatie, mogelijk maakt. Dus zeker nu september, tussen de uitloop van de zomer en de zomer uit trouwens ook. Dat zijn de perfecte maanden waarbij dat systeem zich perfect leent, waarbij je dat gebouw eigenlijk volledig zonder enige vorm van techniek kunt conditioneren.
Patrick Retour: Reageren die ook automatisch op de seizoenen en op de weersituatie?
Kris Loix: Ja.
Patrick Retour: Oké.
Clara Van Geel: Misschien nog wel een leuke anekdote over de zomer. Want het was een superwarme zomer. En we hebben op kantoor eigenlijk plafondventilatoren hangen. Iets wat je misschien in Europese context niet zoveel ziet, maar in andere continenten wel. Basic. Gewoon door de luchtbeweging krijg je al een veel behagelijker gevoel. En ik denk, ik weet niet hoeveel collega’s ondertussen ook thuis een plafondventilator hebben gekocht. Het was echt een vloedgolf. Ik denk dat het bedrijf dat die plafondventilatoren verkoopt, moet gedacht hebben: wat is er daar aan het gebeuren bij archipelago? Plots hebben we zoveel bestellingen. Maar er zijn dus gigantisch veel collega’s die ondertussen ook thuis een plafondventilator hebben geïnstalleerd, omdat het gewoon zo goed werkt. En eigenlijk meer dan een aansluitpunt voor elektriciteit heb je niet nodig. Het vraagt geen gigantische investering. En het is supereffectief. Dus ja.
[16:02] Werkplekken en samenwerking
Patrick Retour: Wat jullie uiteindelijk hebben gecreëerd, zijn flexibele activiteitgebonden werkplekken. Een open workcafé. En een sterke relatie met de tuin. En dat alles om het welzijn en de samenwerking binnen de teams te versterken. En ook in Brussel is dat het geval, jullie andere kantoren. Het valt onder dezelfde noemer.
Clara Van Geel: Ja, die principes zijn eigenlijk doorgetrokken. Dus ja, die open werkplekken, het nieuwe werken, dus verschillende werkvormen aanbieden. We hebben ook op beide locaties een werkcafé waar je informeel elkaar kan treffen. We hebben meer concentratieruimtes. We hebben atelierruimtes waar we echt rond de maquettes werken: 3D-printen, maar ook ambachtelijk de maquettes maken. Dus ja, dat is wel echt iets dat we heel belangrijk vinden en dat we die lijn ook doortrekken in onze verschillende vestigingen.
[16:50] Zorgarchitectuur
Patrick Retour: Bij archipelago zetten jullie geweldig in op duurzaamheid en een zorgzame werkcultuur. Dat zien we straks ook in de projecten die we virtueel gaan bezoeken. Want er zitten wel wat ziekenhuizen tussen, waar natuurlijk zorg om de mensen centraal staat. Maar daar willen we het zo meteen verder over hebben. Ja, men vindt jullie wel vanuit de ziekenhuissector. Dat is geen toeval, want jullie zijn zeer zorgzaam, intern, maar ook naar de klanten toe. En dus daar hebben jullie wel een geweldige markt die jullie telkens weer aanboren. En van het een komt het ander.
[17:17] CHwapi in Doornik
Patrick Retour: Ik stel voor dat we even afzakken naar CHwapi in Doornik. Wat is daar het verhaal achter die site?
Kris Loix: Een nieuw ziekenhuis, wat binnenstedelijk gebouwd is, en dat eigenlijk een fusie is van verschillende perifere ziekenhuizen.
Patrick Retour: Maar een heel nieuw concept, een concept archipelago, mag ik wel zeggen?
Kris Loix: Ja, dus eigenlijk uitgaande van een publieke sokkel, waarbij al de ontvangsten, de logistieke afhandeling en eigenlijk ook voor het ziekenhuis, CHwapi, echt een passage in de stad, deel uitmaken van een soort stadswandeling. En bovenop die publieke dienstensokkel hebben wij twee bovenbouwvolumes gebouwd. Dat zijn heel herkenbare driehoekige volumes, die er eigenlijk, en zeker als je de beelden erbij kijkt, echt heel herkenbaar zijn. Waar eigenlijk het doorgedreven zorgmodel is toegepast. Door de uitwerking in functie van het tekort aan verpleegkundigen, dat is een van de elementen die ervoor gezorgd hebben dat we op zoek zijn gegaan naar een model waarbij de loopafstanden bijvoorbeeld zo kort mogelijk zijn en dat je eigenlijk voor die verpleegkundigen zo efficiënt mogelijk zoveel mogelijk patiënten kunt verzorgen. Enerzijds vanuit de verpleegkundigen, anderzijds vanuit de patiënten zelf is vandaar ook dat gekartelde gegeven, dat al die kamers nooit rechtstreeks binnenzicht hebben op de tegenoverliggende kamer. En zichten naar de stad en het omliggende weefsel.
Patrick Retour: Wat zijn de reacties, als je die zo kunt peilen? De reacties van personeel, mensen die er komen, kun je dat inschatten? Wat voor een effect dat heeft op de mensen?
Kris Loix: Het is vandaag nog een opleveringsfase, dus het gebruik is nog voor de toekomst. Maar de echo’s vandaag zijn al zeer positief.
[19:29] AZ Diest en de European Healthcare Design Award
Patrick Retour: Maar het AZ in Diest is al wel een langer feit. Daar hebben we hier ook een prijs voor gekregen: de European Healthcare Design Award 2026. Hoe zou dat komen dat jullie die prijs in de wacht hebben kunnen slepen dan? Ik ken het antwoord al, omdat jullie natuurlijk vernieuwend bezig zijn met zo’n ziekenhuissite.
Clara Van Geel: Ja. Daar is het eigenlijk ook heel belangrijk geweest hoe we het ziekenhuis hebben ingebed in zijn omgeving, in zijn context. En hebben we ook heel hard gespeeld met die publieke connectie, het warme onthaal met een grote gaanderij, open ruimtes, waar zowel medewerker als patiënt zich kan verbinden, zichzelf terug activeren. En de wisselwerking met het omliggende landschap, ik denk dat dat ons toch wel heeft onderscheiden.
Kris Loix: Ja, en vooral de connectie met de natuur. Dus de vele lichtinval. Ook elke kamer heeft relatie met het healing environment, zoals we het noemen. Je hebt een helende kracht. Ja, want als je erdoor loopt, dan spreekt dat boekdelen. En het water, het groen, het blauw-groen, is echt heel mooi ingebed, ook in een stedelijk, maar dan echt een heel groen ziekenhuis. Want de concurrentie was niet min. Dat waren projecten uit Australië en Shanghai. Dat waren kleppers. En dat was ook… Ik dacht van: ja, we maken geen schijn van kans. Maar wat mondiaal echt heel hard geapprecieerd werd, is eigenlijk waar we als Belg, als Vlaming, dagelijks mee bezig zijn. Dat zijn eigenlijk de kleinschaligheid en de kwaliteit, ons contact met de natuur. De basisprincipes worden daar mondiaal toch wel heel erg gewaardeerd.
Clara Van Geel: Ja, daglicht is inderdaad wel echt heel belangrijk voor ons. Dat is echt iets dat we in elk project ook wel willen doordrukken en waar we veel op inzetten. En zeker in de zorgcontext heeft dat een niet te onderschatten meerwaarde.
[21:31] Herbestemming van Sainte-Thérèse in Montignies-sur-Sambre
Patrick Retour: We zakken dan nog af naar Montignies-sur-Sambre, het voormalige ziekenhuis Sainte-Thérèse. Dat is in uitwerking en in de beginfase. Maar goed, we weten nu al wat het gaat worden. Dat is wel ambitieus als ik het zo zie. Auditorium met 350 zitplaatsen, gespecialiseerde laboratoria, simulatieruimtes, een therapeutisch appartement, een didactische radiologiecel, een centrum voor dierentechnologie en een labo voor de studie van vorm en menselijk functioneren. Ja, dat is wel wat. Hoe begin je daaraan? Hoe krijg je daar lijn in? Hoe organiseer je dat allemaal?
Clara Van Geel: Fijn project, want het vertrekt van een bestaand ziekenhuisgebouw dat we omvormen naar een school. Daar is een hele puzzel eigenlijk geweest. Ja, de puzzel leggen van hoe de bestaande structuren ook matchen met een nieuw programma. Ziekenhuizen, ja, dat is iets anders dan een schoolprogramma. Dus het hele technische luik bespaar ik u even, maar dat is een heel fijn onderzoek geweest. Vandaag zijn we ook wel heel trots op wat we kunnen presenteren. Het schrijft zich ook helemaal in in onze duurzaamheidsambities. We gaan de gevel helemaal inpakken, isoleren en op die manier een heel nieuwe schoolcampus in Charleroi realiseren, die zich ook weer opnieuw inbedt in de context, de omgeving. Een nieuwe hogeschoolcampus voor Charleroi. Wij noemen het eigenlijk een school in een tuin, eerder dan een tuin bij een school, omdat de omgeving… Er is ook een terril, die heel kenmerkend is voor het landschap in Charleroi, die bij de school hoort.
Patrick Retour: Dus ook wel een beetje evenwicht zoeken tussen oud en nieuw, denk ik.
Clara Van Geel: Ja, zeker. We hebben daar eigenlijk echt de analyse gemaakt welke delen kwalitatief mee kunnen gedragen worden. Eigenlijk, ik denk, negentig procent van het project is behouden en dan strategisch gekeken waar we licht brengen.
Patrick Retour: Zeker voor de regio wordt dit ook weer een schot in de roos en een pluim op de hoed van archipelago. Daar ben ik van overtuigd. Ik wil nog eventjes aanstippen: wij bezoeken hier virtueel x aantal projecten. Maar je kan die ook ontdekken in het magazine Archicomm. Daar hebben we natuurlijk de prachtige foto’s die voor zich spreken. En je kan het er ook nog eens op nalezen. En op die manier koppelen wij dus gesproken en geschreven woord aan elkaar. Archicomm Dé Podcast, Archicomm magazine. Het vormt een geheel. Moeten de mensen zeker eens doen. Het is een aanrader.
Clara Van Geel: Jawel, ik ga dat zeker ook doen.
[24:10] Hergebruik en bestaande gebouwen
Patrick Retour: Clara, we hadden het al over de vraag in vraag stellen. Willen we daar nog even op doorgaan? We gaan er deze dagen niet meer automatisch vanuit dat we alles met de grond gelijk maken. Maar we stellen ons meer de vraag: wat kunnen we hergebruiken? Hoe kunnen we die oppervlakte, die volumes, een nieuwe bestemming geven? Ja, toch? Een uitdaging, Kris. Maar ook iets waar jullie enorm mee bezig zijn.
Kris Loix: Ja, absoluut. Regelmatig krijgen wij de vraag, of via openbare aanbestedingen, van hetgeen wat er moet komen. En niet zelden komt daaruit dat bestaande infrastructuur of gebouwen moeten afgebroken worden. Dat komen we heel regelmatig tegen. Waar wij van zeggen: kijk, het kan misschien wel zijn, maar dat is eigenlijk het laatste scenario. Voorafgaand moet er in eerste instantie gekeken worden. En we zijn altijd verbaasd hoe geschikt de bestaande gebouwen wel zijn voor andere programmatorische bestemmingen. Dus wij doen altijd de analyse van: is de vraag, zoals Clara zonet aangaf, de vraagstelling, is de vraag correct? Klopt het wel zo dat dat gebouw moet verdwijnen? Terwijl het eigenlijk wel bijvoorbeeld een hele slimme structuur is, een hele ritmische structuur, waar je eigenlijk kunt terugvallen op een aantal zaken, en eigenlijk kunt ontmantelen en terug gaan inpakken in een nieuwe performante schil.
Patrick Retour: Maar zo komen we natuurlijk tot een belangrijke afweging. We moeten onze ecologische voetafdruk verlagen, CO2-uitstoot verminderen. Maar we moeten natuurlijk ook het kostenplaatje bewaken. Ja, dat is dan de uitdaging voor jullie.
Kris Loix: Als de structuur al kan behouden blijven, dan heb je al een heel groot deel van de kost. Als die natuurlijk performant en goed is, dan heb je al een heel deel van de kost uitgespaard. En dat is inderdaad iets waar we een heel concreet project in Hasselt mee hebben vandaag. Die structuur heeft een onschatbare waarde. Breek het niet af, laat het ons herinpakken in combinatie met een nieuwbouw. Ja, natuurlijk. Dus dat uiteindelijk oud en nieuw één nieuw geheel kan worden en zal worden.
[26:31] Fluvius in Hasselt
Patrick Retour: Over welk project hebben we het dan in Hasselt, Clara of Kris?
Kris Loix: Fluvius.
Patrick Retour: Ah ja, oké.
Kris Loix: Het Fluvius-project. Dus voor Fluvius hebben wij daar heel die overwegingen mee in het verhaal. En gaan we nu richting een heel mooi soort masterplan, een visie voor heel een site op de lange termijn. Hoe kan die site verder evolueren naar een site die door verschillende bedrijven bijvoorbeeld kan gebruikt worden, of verschillende uitbreidingsmogelijkheden? En die methodische aanpak heeft wel ogen geopend.
Patrick Retour: Het nieuws is volop dat wij de gaskraan gaan dichtdraaien op termijn. Fluvius is daar ook onder de aandacht gekomen. Ik hoop in ieder geval dat zij toch gaan voor duurzame energiebronnen. Wat is daar voorzien in dat gebouw?
Kris Loix: Ja, we zitten nog echt op het masterplanniveau.
Patrick Retour: Wat ga je hen voorstellen? Ja, dat zal geen gas zijn.
Kris Loix: Nee, uiteraard niet.
Patrick Retour: Misschien krijgen ze ook geen aansluiting meer.
Clara Van Geel: Dat zou het beste zijn.
Kris Loix: In eerste instantie kijken we ernaar om ervoor te zorgen dat de gebouwen an sich performant zijn en dan de noodzaak aan energie, dat je die zo duurzaam mogelijk…
Patrick Retour: Ik zou zeggen, ze hebben daar toch een voorbeeldfunctie te vervullen en daar rekenen we op.
[28:04] Buur&Berg in Sint-Truiden
Patrick Retour: Tot slot gaan we nog naar een ander project hier: Buur&Berg in Sint-Truiden. Dat kun je omschrijven als een stad in de stad.
Clara Van Geel: Ja, we hebben daar eigenlijk ook opnieuw vertrokken vanuit het masterplan. Een heel aantal jaren geleden, denk ik, ondertussen al.
Kris Loix: Dat is een zorgpilootproject. We hadden eigenlijk een wedstrijd die we…
Clara Van Geel: Ik herinner mij nog het bundeltje. Ik denk dat dat ook al meer dan tien jaar meegaat.
Patrick Retour: En wanneer gaat dat in gebruik genomen worden, schatten jullie?
Clara Van Geel: We zijn eraan bezig, hè?
Kris Loix: Ja, de werf is volop bezig.
Patrick Retour: Zo’n ding is soms wel een beetje van lange adem, maar dat is normaal. Uiteindelijk gaan we ervan kunnen genieten als het eens zover is. Je ziet wel weer zijn meerwaarde bewijzen voor mens en maatschappij. Dat is de bedoeling. Ja.
Clara Van Geel: Ja, en het fijne is wel dat die concepten overeind blijven staan. Daar is ook heel hard ingespeeld op het fijnmazig netwerk in de stad. Hoe dat er wordt geconnecteerd met de naburige percelen en hoe we zorg in de stad kunnen brengen. Ik denk dat dat hetgeen is wat het project onderscheidt. Het is een heel gemengde vorm van wonen: het wonen zoals wij kennen, maar ook begeleid wonen. De inclusiviteit op de site is daar redelijk groot. En het is die interessante mix van wonen dat we daar extra stimuleren. Ook in kleine ontmoetingsplaatsen, pleintjes, groenvoorzieningen. Dus dat het echt een stukje stadsweefsel is dat we daar realiseren.
Patrick Retour: Ik neem aan dat men in Sint-Truiden in de wolken is over de plannen, uiteindelijk.
Kris Loix: Absoluut. Zoals ook zonet toegelicht, is archipelago bezig met alles wat zorggerelateerd is. En zorg is eigenlijk heel ruim te interpreteren. Mensen die zorg nodig hebben op alle andere vlakken. Dat kan fysisch of mentaal zijn. Dat kan scholen. De mens heeft ook zorg nodig, schoolzorg. Dus die manier van denken hebben we ook in Buur&Berg toegepast. En je ziet ook dat daar de aanwezigheid van zorg op die site veel breder is. Dus je hebt ouderenzorg, je hebt beschermde werkplaatsen. Je hebt alle mogelijke zorg. Het unieke aan het initiële project voor Buur&Berg was dat we het principe van onzichtbare zorg hadden geïntroduceerd. Waarbij je niet kon zien dat er zorg aanwezig was, maar ze was wel degelijk aanwezig. We willen allemaal verzorgd worden en in de watten gelegd worden. Zorg moet… Dus die thema’s zitten er allemaal in. Vandaar dat het ook zo lang geduurd heeft om het gerealiseerd te krijgen, is dat je toch altijd wel op een aantal normeringstechnische zaken vastloopt, waarbij de initiële zorgvraag wel wat… moet ik zeggen, niet meer zo pilootwaardig gerealiseerd kan worden of zal kunnen worden, omdat natuurlijk de subsidies bepaalde eisen vastleggen. En waar we eigenlijk het principe van een zwevend bed – wat ik nog altijd een heel correcte manier vind – hebben. Dus eigenlijk, een zwevend bed is het bed dat zorg nodig heeft… dat kan zweven, dat kan gaan naar de plek, naar de woonst die het nodig heeft. Maar dat is in contradictie met de subsidieringswetgeving. Want dat bed moet blijven vaststaan in die kamer. Dus daar hebben we nog wel wat werk aan de boeg. En zijn we zeker nog altijd open om te kijken: op welke manier kunnen we dat toch erin krijgen, zodat dat bed naar de patiënt gaat die die zorg nodig heeft?
[32:03] Afsluiting
Patrick Retour: Je gaat nog wat moeten masseren en onderhandelen, Kris, maar ik weet zeker dat je er heel goed in bent. Ik ben in elk geval in de wolken dat er voor ons gaat gezorgd worden, ook op onze oude dag, door archipelago. En ik ben ook benieuwd of die archipel van architectenbureaus nog gaat groeien, maar daar vernemen we later nog meer over. Bedankt om onze gasten te zijn: Clara en Kris van archipelago. Kom goed thuis. Nog veel succes gewenst met alles wat jullie ondernemen. Je hoort mij binnenkort retour, lieve luisteraars. Bedankt om weer van de partij te zijn. Dag.
Clara Van Geel: Dag, take care.
