[00:01] Introductie van Eric Soors en META
Patrick Retour: Hallo dag iedereen, hier zijn we dan weer voor een aflevering van Archicomm de podcast. Al de tweede aflevering van Archicomm de podcast op rij. Alle te beluisteren op Spotify en er staan nog heel wat afleveringen ingepland. Dus ik zou zeggen: blijven luisteren. We zijn goed op dreef, we hebben de smaak te pakken. Vandaag hebben we hier bij ons een architect van een architectenbureau uit Antwerpen. Zij creëren pareltjes van projecten, oogstrelende realisaties, eyecatchers, architectuur om te stelen. En dat is niet enkel ons opgevallen, maar het is ook degenen die architectuurprijzen uitreiken niet ontgaan. Ik stel je graag voor aan Eric Soors van META. Van harte welkom hier aan tafel, Eric.
Eric Soors: Dank je wel.
[00:45] Architectuurprijzen en wedstrijden
Patrick Retour: Welke mooie architectuurprijzen hebben jullie zoal in de wacht kunnen slepen? Welke mooie titels heb je al kunnen bijschrijven op het palmares, zo recent?
Eric Soors: Het gaat door de jaren heen. Vroeger had je meer van die awards voor gerealiseerde projecten en daar waren we eigenlijk ook beter in. Op het moment dat een gebouw staat en aanschouwd kan worden, dan lukt het ons zeer goed om wedstrijden en awards te bekomen. Zo hebben we er wel verschillende gehad. De Belgian Building Awards, andere namen ontsnappen mij nu eventjes, maar we doen regelmatig mee aan wedstrijden. Vandaag de dag nog altijd is het ook een manier om nieuwe opdrachten te verwerven, en dat zijn ook wedstrijden. De award is dan de opdracht, maar het is altijd fijn om op die manier ook de opdrachten binnen te halen.
Patrick Retour: Je moet het maar doen, eraan meedoen, ze dan ook winnen, ze binnenhalen, die prijzen en die opdrachten. Kost toch energie, moeite, geld misschien ook. Je moet maar volhouden. Maar jullie hebben al tal van die prijzen gewonnen. Recent ook nog iets voor de herontwikkeling van de site van de vroegere normaalschool in Lier. En dan, als ik me niet vergis, ook een sociaal project in Willebroek. Daar gaan we straks nog wat verder op door. Ik vind het knap dat jullie toch worden opgemerkt en dan die prijzen in de wacht kunnen slepen. Daar heb ik heel veel bewondering voor. Ik zou zeggen: doe zo maar verder.
[02:06] Het ontstaan van META
Patrick Retour: Ja, META. Zowel Niklaas Deboutte als Eric Soors, jullie zijn beide founder, architect, bestuurders. Jullie zijn van meet af aan betrokken bij META. Maar hoe is dat zo gegaan? Hoe is dat zo gegroeid? Trouwens, META, op wat slaat het? Wat jullie doen is mega, maar wat is META?
Eric Soors: In het begin was Erik Wieërs ook mee aan de wieg van META, onze vorige Vlaamse Bouwmeester. En Erik was ook een filosoof, want hij had filosofie gestudeerd. Een zeer goede pen en hij heeft eigenlijk bij de start van META ook een manifest uitgeschreven. Dat is eigenlijk volledig zijn verdienste en dat is iets dat we vandaag de dag ook nog altijd hanteren. Het META-manifest staat ook op onze website en vinden we nog altijd zeer relevant en zeer interessant als een soort ontwerpkader, onze houvast in onze dagelijkse praktijk, om daar naar terug te grijpen omdat daar echt inhoudelijk heel interessante en relevante dingen nog altijd in staan.
[03:25] Architectuur als ambacht
Patrick Retour: Staat daar onder andere in bijvoorbeeld dat jullie zeggen dat architectuur een ambacht is dat vakmanschap vereist? Want dat is toch wel een kerngedachte zo?
Eric Soors: Ja, dat klopt. Ontwerpen is werken. Inderdaad, je wordt er met de jaren ook beter in. Een goed plan vraagt aandacht, vraagt ambacht en vraagt skills die je je eigen aanleert, waar je door de jaren heen ook beter in wordt. Op die manier zien we dat echt als een soort ambacht.
[04:03] Architectuur als ambacht
Patrick Retour: Het lijkt evident, maar het is niet vanzelfsprekend.
Eric Soors: Nee, dat vraagt werken. Dat is hard werken. Hard werken en niet alleen komen tot een goed plan, maar het ook gerealiseerd krijgen. Want je hebt heel wat stappen te zetten. Je moet eerst je opdrachtgever mee hebben. Die moet je mee in de flow krijgen. Daarna heb je een vergunningsverlenende overheid, zoals dat heet, die ook mee moet zijn, die ook mee moet hebben. En dan moet het gerealiseerd en gebouwd worden. Dan moet die aannemer ook zien dat hij het bouwt zoals jij het wil. Dus dat zijn allemaal dingen die heel wat energie en tijd vragen en ook een lange uithouding vergen.
[04:48] Geduld en doorzetting
Patrick Retour: Niets van lange adem, maar je lijkt me wel een man met veel geduld. Dat moet wel, je moet blijven volhouden.
Eric Soors: Ja, geduld en veel doorzetting vraagt dat ook. Je moet een lange adem hebben, je moet in goede conditie zijn, bij wijze van spreken.
Patrick Retour: Je ziet er best fit uit.
Eric Soors: Dat klopt, daar wordt aan gewerkt.
[05:08] Sociale duurzaamheid
Patrick Retour: Het doel bij META lijkt me in elk geval elk ontwerp een eigen onvoorspelbare geschiedenis en toekomst laten schrijven. Dat zie ik er wel in. Dat zijn gebouwen die een eigen leven gaan leiden. Jullie geven de aanzet, maar dat is pas het vertrekpunt. Dan komen de mensen natuurlijk die erin wonen, die erin werken, en dan gaat het pas een eigen leven leiden. En dat moet voldoening geven.
Eric Soors: Ja, dat klopt. We hebben een aantal niveaus, levels van duurzaamheid. En die laatste is de sociale duurzaamheid. Dat is eigenlijk het moment dat het project, het gebouw, de woning, whatever, wordt betrokken en dat de gebruiker het zich gaat eigen maken. En dat is goed. Dat hij het dan ook beschouwt als: dat is echt wel een bijzonder gebouw, een bijzondere ruimte. Ik ga dat koesteren, ik ga dat verzorgen. En dat is sociale duurzaamheid. En dat is ook belangrijk, want die gaat dan ook nadenken over het onderhoud, over het gebouw. Zijn leven zal kunnen leiden en blijven leiden. Dat is ook een vorm van duurzaamheid.
[06:13] Werkwijze binnen META
Patrick Retour: Zo’n prachtige resultaten neerzetten Eric, dat is natuurlijk teamwork. Kunnen we het daar even over hebben? De unieke werkwijze bij META. Kunnen we dat eventjes belichten?
Eric Soors: Ja, ik weet niet wat zo uniek is, maar wat belangrijk is bij ons is dat we inderdaad in tandems werken bijvoorbeeld. Ouderen met meer ervaring. Een tandem van een junior en een senior die samenwerkt aan een project. Waarbij Niklaas en ik ook proberen alle projecten op een soort metaniveau mee op te volgen.
Patrick Retour: Maar dat is misschien wel uniek, dat jullie toch altijd als bestuurders betrokken zijn bij elk project. Elk met zijn eigen accenten. Ontwerpfase is misschien meer iets voor Niklaas Deboutte. En jij specialiseert je op het technisch vlak en het opvolgen van de werken. Allee, dat is misschien wat kort door de bocht.
Eric Soors: Ja, maar dat is niet altijd zo natuurlijk. Maar dat is inderdaad…
Patrick Retour: Jullie zijn er altijd bij betrokken, bij elk project. Jullie weten altijd van toeten en blazen, want het kan wel eens een keer anders zijn, maar bij jullie is dat net wel het geval dat je goed op de hoogte bent van wat er gaande is en wat er speelt.
Eric Soors: Dat is ook de schaal nog van het bureau die dat toelaat.
[07:18] De schaal van het bureau
Patrick Retour: Ja, natuurlijk. Houden zo.
Eric Soors: Ja, nee. We zijn een tijd met twintig, vijfentwintig geweest en dan voel je wel dat het een andere manier van samenwerken wordt, dat het een andere structuur wordt. Er komt ook meer hiërarchie bij. En nu zijn we met een tien à twaalf man.
Patrick Retour: Ben je dan bewust gaan afslanken een beetje?
Eric Soors: Nee, dat is zo gegroeid. Dat is geen bewuste keuze. Dat is go with the flow eigenlijk. Dat heeft ook met die wedstrijden te maken. Soms win je wat meer wedstrijden, waardoor je extra mensen nodig hebt. Vandaag de dag zijn de economische omstandigheden ook anders. We merken dat ook bij andere architecten, dat het toch allemaal heel voorzichtig gaat.
[08:00] Wedstrijden en selecties
Patrick Retour: Nog iets over die wedstrijden misschien? Het winnen van prijzen of het al of niet winnen van prijzen. Hoe gaat dat precies in zijn werk, in de praktijk? Vraag ik mij soms af. Hoeveel schrijven er zich in? Hoe doet men die selecties? Ja, wint de beste?
Eric Soors: Ja. Oké, daar gaan we niet op antwoorden. Die laatste gaan we parkeren.
Patrick Retour: Oké, ça va, ça va. Jullie winnen vaak toch?
Eric Soors: Het gebeurt wel.
Patrick Retour: Jullie zijn de beste. Oké, alle gekheid op een stokje.
Eric Soors: Wedstrijden vragen veel inzet. Ook economisch, maar ook de moraal is belangrijk, dat je af en toe een wedstrijd wint. Maar je moet ook elke keer opnieuw opladen. Je moet echt altijd vol gas gaan en je moet alles geven om een wedstrijd binnen te halen. Dat is een domein waarin we ook selectiever worden dan vroeger. Omdat je niet altijd opnieuw kan opladen om bij elke wedstrijd opnieuw naar een hoogtepunt te gaan. Daarvoor zijn er ook te veel.
[09:04] Projecten van META
Patrick Retour: Geen sinecure is het om telkens weer tot een gedragen bouwresultaat te komen. Dat vergt creatieve moed en de wil om altijd consequent en vasthoudend te gaan voor kwaliteit. En zo gaat dat bij META. Zoals steeds bij de podcast bekijken wij ook enkele projecten. We bezoeken die virtueel en proberen een beeld te schetsen voor de luisteraar. Waardoor hij zich toch iets kan voorstellen bij wat jullie allemaal realiseren. Het is prachtig om te zien, die uitstraling. Het zijn projecten om u tegen te zeggen. En we willen ze toch een beetje visueel maken in woorden.
Patrick Retour: We zitten bij een echt architecturaal statement voor de stad Brugge. Als we het hebben over het congres- en beursgebouw dat jullie hebben neergeplant. Dat was ook weer een wedstrijd die jullie gewonnen hebben.
Eric Soors: Ja, dat klopt.
[09:59] Bruges Meeting & Convention Centre
Eric Soors: Ja, dat klopt. Dat was een design-and-buildwedstrijd, zoals dat dan heet, waarbij je eerst via kandidaturen een eerste selectie moet passeren. Je schrijft in met een aannemer, een hoofdaannemer, een ontwikkelaar en een architect. En dan wordt er een selectie gemaakt door de stad Brugge. Er zijn dan vijf teams geselecteerd die verder gaan in een volgende fase naar een echt uitgewerkt ontwerp. Waarbij de aannemer ook op dat moment zijn prijs moet neerleggen. Die prijs was door de stad Brugge geplafonneerd, dus daar mocht je sowieso niet boven gaan. Maar uiteraard wel belangrijk en een van de belangrijke criteria ook om straks te gunnen. Naast het ontwerp en alle functionaliteiten die in het programma vervat zaten. Het programma, de timing, die belangrijk was, maar ook het budget. En we hebben die inderdaad kunnen winnen.
Eric Soors: Samen met MBG als hoofdaannemer, maar ook met onze partnerarchitect Eduardo Souto de Moura uit Porto, Portugal. We hebben zeer fijn samengewerkt. Eduardo is een heel aimabel en toegankelijk persoon. Hij is ook iemand die wereldwijd wel bekend is, want hij is een van de Pritzker Prize-winnaars. In de jaren tien heeft hij de Pritzker Prize gekregen, de Nobelprijs van de architectuur. Dus we hebben daar samengewerkt in een korte tijdspanne, in die wedstrijdfase van enkele maanden, naar een ontwerp met de aannemer aan tafel die dan ook zijn budget moest berekenen. Dus dat zijn zeer intense processen. En ja, we zijn daarin geslaagd om dat te winnen. En dan daarna de realisatie. Dat was een stukje nog in corona. Maar dat is een zeer bijzondere en aparte samenwerking. Zowel door de design-and-buildformule als de samenwerking met Eduardo, die we heel hard koesteren. Het ziet er ook naar uit dat we die straks in een volgend project gaan kunnen verlengen.
[12:11] Behoud van de bestaande bomen
Patrick Retour: Mooie referentie Eric, proficiat daarmee. Wat ook opvalt is: in het straatbeeld, al die oude bomen. Daar hebben jullie niet aan geraakt. Die buurt is gebleven. Het heeft een nieuw hart gekregen, die tijdloze architectuur van dat congres- en beurscentrum van jullie hand. Maar al de rest is gebleven. En dan zien we dat natuur en architectuur mooi in harmonie zijn. Dat is prachtig.
Eric Soors: Ja, dat was voor ons ook van in het begin een uitgemaakte zaak. Alle bomen moesten bewaard blijven. Dat was niet zo evident. Dat zijn vijftig jaar oude beuken die het plein omzomen en het gebouw moest daar ergens ingeplant, tussengeplant worden. En dat is gelukt. En dat is eigenlijk ook vandaag heel dankbaar voor het zicht en de perceptie van het gebouw. En het lijkt wel alsof het gebouw er al veel langer staat.
Patrick Retour: Het lijkt alsof het altijd zo geweest is.
Eric Soors: Maar niets is minder waar. Nee, dat is heel fijn om te zien. Ja, belangrijk.
[13:00] De beurshal als overdekt plein
Eric Soors: Wat we ook daar hebben gedaan: je hebt een beursfunctie, dus een grote beurshal naast de congresfaciliteiten. En die beursfunctie, dat is 4.500 vierkante meter. Dat is vrij groot, midden in de stad. We zitten nog in het ei van de stad Brugge, zoals dat heet. Maar een beurs wordt op een heel jaar bekeken misschien de helft van de tijd gebruikt.
Eric Soors: Ons plan was om die beurshal te kunnen openzetten naar de buurt. Dus heel die gelijkvloerse verdieping is beglaasd. Er staan grote deuren die opengezet kunnen worden. En onze ambitie als architect was: gebruik dat als een overdekt plein. Op het moment dat er geen activiteiten zijn, dat dat dan kan ingezet worden door de buurtbewoners, die op andere momenten misschien wat overlast ervaren.
Patrick Retour: Gebeurt dat dan ook? Hebben ze het ook omarmd uiteindelijk?
Eric Soors: Jammer genoeg niet. Dat is jammer genoeg nog niet gelukt. Men is nog niet zo ver bij de stad Brugge. Het is ook niet zo evident natuurlijk, het vraagt wel wat aandacht. Sowieso ga je ’s morgens en ’s avonds deuren terug moeten openen en sluiten. Maar goed, het kan. Maar echte buurtactiviteiten denk ik niet dat er al echt veel hebben plaatsgevonden.
[14:32] Akoestische panelen en multifunctioneel gebruik
Patrick Retour: Kan nog komen. Nu, als er een beurs is, er zijn panelen om alles af te sluiten, waardoor de omwonenden nooit last hebben van geluidshinder. Klopt, zo is het wel.
Eric Soors: Ja, in de eerste plaats werd aan die beurshal ook opgelegd dat er concerten moeten kunnen doorgaan. En dat is eigenlijk de functie van die panelen. Voor beurzen wordt dat soms visueel afgescheiden, maar dat zijn in de eerste plaats echt akoestische panelen. En daar zijn al concerten doorgegaan, Clouseau en Niels Destadsbader. En dat werkt dan ook wel.
Eric Soors: Dus dat is eigenlijk wel heel bijzonder technisch ook, om zowel die openheid te garanderen naar de buurt, maar dat de dag erna daar ook een concert kan doorgaan in die dichte woonbuurt. En dat lukt.
Patrick Retour: Echt een polyvalente hal. En daarnaast heb je nog een knap auditorium, met zicht op het plein, heel veel glas. Kan natuurlijk ook verduisterd worden als de voorstelling begint. Dus ja, er zijn heel veel mogelijkheden met dat gebouw.
Eric Soors: Ja, ik volg het nog altijd op social media en ik zie dat dat eigenlijk heel fijn en goed gebruikt wordt. Plezant om te zien hoe daar eigenlijk wekelijks en maandelijks activiteiten kunnen doorgaan.
[15:40] Herontwikkeling van de normaalschoolsite in Lier
Patrick Retour: We zakken dan nog af naar Lier, ook een prijsbeest van jullie. De site van de vroegere normaalschool is daar tot reconversie. Het is ook iets van lange adem. Het is al flink ingezet, maar we hebben nog een weg te gaan. Dat wordt ook prachtig. Volgens mij wordt dat een dorp in de stad. Met veel groen, veel ruimte en openheid. En toch veel mogelijkheid om daar mooi te wonen.
Eric Soors: Ja, een heel bijzondere plek, zo in het hart van de stad Lier, naast de Sint-Gummaruskerk. Een site die niet zo bekend was. Toch ook niet voor mij en ook niet voor heel veel buurtbewoners. Een oude normaalschool, dus die is ruim honderd jaar oud. Die typische schoolarchitectuur die daar heel orthogonaal is ingeplant, met speelplaatsen toen.
Eric Soors: Waar we nu een stukje gaan restaureren, renoveren, een stukje nieuwbouw gaan toevoegen. En die speelplaatsen worden collectieve tuinen in het algemeen. Een heel bijzonder project. Ook een project van lange adem. Ruim honderd woningen die stelselmatig ontwikkeld en op de markt gezet worden.
[16:57] De volgende fasen in Lier
Patrick Retour: Ik dacht 140 woonentiteiten, dat heb ik ergens opgevangen.
Eric Soors: Dank u.
Patrick Retour: Prachtig wat jullie ermee aan het doen zijn. Dat kan je nu al zien. Het krijgt stilaan vorm. Het wordt echt een pleisterplek voor de buurt en voor heel Lier. Een place to be in mijn ogen. Hoe ver staan we nu? Wat is het traject dat we nog moeten afleggen?
Eric Soors: Er is nog een gebouw van onze hand. Want we werken daar samen met BOB361, een architectenbureau uit Brussel, die net een laatste fase hebben opgeleverd. We hebben daar een stukje reconversie gedaan, we hebben daar een stukje cohousingproject opgeleverd al. En nu moet er nog een stukje, een L-gebouw komen in het binnengebied. Een nieuwbouw. Maar men is daar nog eventjes aan het uitkijken vanuit de ontwikkelaar welke typologieën van appartementen daar best nu op de markt kunnen gezet worden.
Eric Soors: Dus dat is een ongoing process. Dat duurt zeer lang. Maar dat stellen we vast in andere projecten ook, dat dit soort schaal van projecten wordt opgeknipt in verschillende fasen omdat de markt ook gewoon gekalmeerd is.
[18:13] Modulaire sociale woningbouw in Willebroek
Patrick Retour: Maar we hebben er alle vertrouwen in. We kijken samen met jou uit naar het uiteindelijke resultaat en komen daar zeker later nog op terug. Prima. Willen we het nog even hebben over twee projecten die er staan aan te komen in Willebroek? Modulaire sociale woningbouw in hout.
Patrick Retour: Ja, dat sociale, dat spreekt mij natuurlijk geweldig aan. Ik vind dat iedereen recht heeft op luxueus en comfortabel wonen, op bouwkwaliteit. Die bieden jullie aan een zo breed mogelijk publiek. Dat vind ik echt een pluim waard. En dan modulair bouwen en houtbouw, dat spreekt mij ook geweldig aan. Je moet eens eventjes zeggen wat daar allemaal de voordelen van zijn, zeker voor het milieu en ook voor de portemonnee. Sowieso.
Eric Soors: Klopt, klopt. Ik denk dat de hoofdbedoeling is geweest van de opdrachtgever, opdrachtgevende, dat is Wonen in Vlaanderen, om een soort achterstand in te halen bij het bouwen van sociale woningen. Modulair bouwen, geprefabriceerd bouwen, draagt daarin bij.
Eric Soors: Het idee is dat je modules bouwt in houtbouw die je ergens in een atelier klaarmaakt en die verplaatst en plaatst op de werf in een bepaalde schakeling. En dat is eigenlijk het beste met hout. En dan kan je eigenlijk goedkoper bouwen en sneller bouwen.
Eric Soors: Dat is eigenlijk de intentie van die wedstrijden, want het zijn verschillende wedstrijden. We zitten daar samen met Cordeel, Blaton, Ampoule en etcetera als partner-architect. En we zijn nu bezig in een soort sequentie van verschillende wedstrijden die allemaal op dezelfde manier opgevat zijn. Met geprefabriceerde modulaire units die op verschillende manieren kunnen geschakeld worden afhankelijk van de context.
Patrick Retour: Schitterend.
Eric Soors: Dat is eigenlijk een heel fijne manier, een snelle manier, een goedkope manier om die woningen te kunnen realiseren. En effectief hebben we in Willebroek nu een van de eerste projecten die we gewonnen hebben. Er zijn er nog andere ondertussen.
[20:24] 36 modulaire wooneenheden
Patrick Retour: Er worden uiteindelijk 36 modulaire wooneenheden op die site. Je gaat daar naar verdichting, maar je creëert eigenlijk een ruimte voor ademruimte, een ruimte voor groen. En dat is er zo mooi aan.
Eric Soors: Ja, het is ook plezant om te zien hoe je met zo’n module toch schakelingen kunt maken die toch interessant kunnen zijn. We hebben daar ook gezorgd dat er op de hoeken telkens een leefruimte zit met een dubbele oriëntatie. Dat de terrassen die achteraf worden gemonteerd, niet in mekaars vaarwater liggen. Dat die zichten gevrijwaard blijven. Vandaar ook die twist die erin zit in die inplanting.
Eric Soors: Dus dat is het idee om eigenlijk snel daar die woningen te kunnen realiseren.
[21:11] Project aan de Antwerpse Steenweg in Oostakker
Patrick Retour: Oostakker dan. Ook weer een project dat er staat aan te komen, waar we ook iets meer kunnen over lezen in het artikel dat zal verschijnen, of is verschenen, in het nummer twee, jaargang 2026 van het magazine Archicomm. Moet je er zeker eens op nalezen.
Patrick Retour: Dan kun je nog meer vernemen over hoe het daar in zijn werk is gegaan en hoe het verder zal evolueren. Dat is dan de Antwerpse Steenweg in Oostakker. Een prachtig nieuwbouwproject met 67 wooneenheden.
Patrick Retour: Zo mooi daaraan vind ik, die gevel is majestueus. Je hebt daar op een speelse wijze creatief gewerkt met de opbouw van die gevels. Daar zit een cadans in. En dat triggert mij wel. En ik wil dan ook wel weten hoe het er binnen gaat zijn. Buiten zie ik al wel, maar hoe gaat dat binnen zijn?
Eric Soors: Ja, het is een bijzondere plek. Het is de Antwerpse Steenweg, van Gent naar Antwerpen. In Oostakker dan. Het is zo’n heel boeiende baan.
Eric Soors: Maar de plek is wel bijzonder omdat ze grenst ook aan een stukje natuur achteraan, waar de scoutslokalen gesitueerd zijn.
Patrick Retour: Er is dan een opening in het midden, een doorgang naar dat groen en naar die residentiële wijk daarachter.
Eric Soors: Klopt.
Patrick Retour: Ook weer subliem gevonden.
Eric Soors: Maar ja, het is een beetje zoeken naar een ontsluiting ook van dat gebied daarachter, effectief. Maar ook voor de bewoners zelf van het complex. Want het is langs de andere kant ook een lange gevel. Het is 80 meter lang.
Eric Soors: We hebben dat ook architecturaal wat opgeknipt, zodat je daar vier volumes kan lezen. Daar zijn we nog mee bezig. We gaan straks de bouwaanvraag indienen. Dat we dat met verschillende gevelmaterialen afwerken, zodat je daar toch een opgeknipt geheel leest. En centraal effectief die duidelijke doorgang die een verbinding maakt naar het groen achteraan.
[23:02] Timing en uitvoering
Patrick Retour: Wanneer zal uiteindelijk dit project als een paddenstoel uit de grond rijzen? En heb je al alles aanbesteed, uitbesteed? Of ben je nog partners aan het zoeken om daar samen te werken?
Eric Soors: Het is voor een projectontwikkelaar straks een klassieke aanbesteding, zeg maar. We gaan voor de bouw deze zomer de bouwaanvraag indienen. Die heeft een hele weg al achter de rug. Altijd zeer complex.
Eric Soors: De voorbereiding tot een bouwaanvraag duurt meestal langer dan de procedure tot het vergunnen zelf. Maar dit geheel terzijde. Dan moeten we verder afspreken met onze ontwikkelaar hoe hij zijn timing ziet. Want hij heeft daarachter ook nog een andere ontwikkeling klaar liggen. Dus we zien dat hij daar zijn eigen concurrentie aandoet.
Patrick Retour: Dit wordt ook weer een bouwwerk van META waar het aangenaam stijlvol wonen is. En betaalbaar. Leuk in deze tijd om dat te horen.
Eric Soors: Hopelijk wel.
[24:05] Economisch bouwen
Patrick Retour: Eric, ik wil het tot slot nog even hebben over de pijlers van economisch bouwen waar het bedrijf META op steunt. Kunnen we die nog eens even overlopen? Want dat is toch wel zeer belangrijk om te komen tot die schitterende resultaten en te zorgen dat het allemaal betaalbaar blijft voor eenieder.
Eric Soors: Klopt. We hebben inderdaad een aantal pijlers waar we naar teruggrijpen, waar we aan werken. Ruwbouw-is-afbouw-principe is daar een van. Waarbij we trachten de ruwbouw in te zetten als een afgewerkt product.
Eric Soors: Dat vraagt wat extra aandacht, extra detaillering, extra intenties van de aannemer ook. Maar ook als architect kijken we daarnaar. Hoe we afwerklagen kunnen schrappen. Op die manier gaan ecologie en economie ook hand in hand en zien we eigenlijk een bijzonder resultaat.
Eric Soors: Een ruwbouw die wordt ingezet als een afgewerkt product. Beton en baksteen en hout dat in het zicht kan blijven, maar op een juiste manier. Dat is heel belangrijk. Dat vraagt wel wat aandacht en kennis. Energie van de aannemer, zeg maar, om daar mee over na te denken.
[25:30] Luiheid als deugd
Patrick Retour: Luiheid is ook een deugd bij jullie?
Eric Soors: Ja, dat is de luiheid als deugd, als een ontwerpprincipe. Het klinkt vreemd.
Patrick Retour: Het gaat meteen duidelijk worden nu, wat we bedoelen daarmee.
Eric Soors: Het idee is inderdaad dat je goed nadenkt en juist nadenkt. En juist zoekt naar één detail, zeg maar, naar één raamoplossing bijvoorbeeld. En dat dat repeteert. Dat je geld zoekt in de repetitie. En niet probeert elke keer opnieuw het warm water uit te vinden.
Patrick Retour: Ja, klopt. Bij META gaan jullie dus voor doorgedreven efficiëntie om te komen tot betaalbare bouwkwaliteit. Kan ik alleen maar toejuichen.
Eric Soors: Ja, de logica van het bouwen speelt daar ook in mee. Dat je zorgt dat je weet hoe een bouw in elkaar zit. Dat de dragende elementen logisch zijn opgebouwd. Dat je geen bijzondere dure ingrepen moet doen om iets gerealiseerd te kunnen krijgen. Dat gaat over structuren die helder in elkaar zitten. Structuren ook die herbruikt kunnen worden. De verantwoordelijkheid van de architect in functie van duurzaamheid. Dat je zegt: oké, we hebben een heldere, neutrale structuur. We hebben een stijgpuntkern met een lift en een trap die op de juiste plaats zit, met zijn schachten erbij. En daar rond zit een huid, zit een gevel, die ook probeert tijdloos te zijn. En de invulling is dan ondergeschikt en is zelfs niet belangrijk.
[27:07] Logica van het bouwen
Patrick Retour: Met andere woorden, bij jullie vinden we enkel aannemers die niet de wenkbrauwen fronsen, maar die zoiets hebben van: dit is allemaal logisch, dit begrijpen wij, dit is onze taal, dit kunnen wij in de realiteit brengen.
Eric Soors: Ja, dat is een zeer juiste opmerking, dat klopt.
Patrick Retour: Er zijn natuurlijk altijd wel problemen, maar op die manier kun je toch veel problemen vermijden.
Eric Soors: Dat is heel juist opgemerkt. Dat is inderdaad wat we dikwijls te horen krijgen, dat aannemers merken van: die architect weet over wat het gaat hier. Zonder pretentieus te willen klinken, maar dat is effectief.
[27:40] Jo Crepain als leermeester
Patrick Retour: Hoe komt het eigenlijk dat jullie die praktijkervaring hebben in het veld? Ben jij ook iemand met twee rechterhanden?
Eric Soors: Nee, ik weet het niet.
Patrick Retour: Dat is door ervaring ook.
Eric Soors: Dat is door ervaring, maar eigenlijk van in het begin ook al. Niklaas en ik hebben daar eigenlijk van in het begin ook aandacht aan geschonken. Ja, dat is het ook. En dat komt misschien ook een stuk door onze stagemeester. We hebben allebei stage gelopen bij Jo Crepain.
Patrick Retour: Ja, die heb ik ooit mogen ontmoeten.
Eric Soors: Is het waar?
Patrick Retour: Ja, dat was een prachtige ontmoeting. Dat is in mijn geheugen gegrift. Echt. Dat is mij bijgebleven.
Eric Soors: Ja, maar die was ook heel hard bezig met het bouwen zelf. Ik moet zeggen dat ik daar ook meer het vak heb geleerd dan op school. Niet alleen op bouwtechnisch vlak, maar ook op organisatorisch vlak. Hij was echt een goede manager. Dus op dat vlak. En die dingen hebben we daar ook, die eerste zaadjes hebben we meegekregen, zeg maar, voor de logica van het bouwen.
[28:35] Duurzaamheid en circulariteit
Patrick Retour: Tot slot nog, Eric. Duurzaamheid is een woord dat bij ons allen op de lippen brandt. Maar jullie zijn eigenlijk al duurzaam bezig avant la lettre. Die filosofie heeft bij jullie al ingang gevonden, lang geleden. Jullie zijn koplopers, jullie hebben een lans gebroken voor duurzaamheid en circulariteit. Ja, dat is zo, hè?
Eric Soors: Ja, ik denk het wel. Duurzaamheid is een modewoord geworden. Nu, vandaag, moet je circulariteit in de mond nemen. Het is hetgeen wat ik al eerder aangaf. De taak van de architect om duurzaam te bouwen zit in het ontwerp. Technieken enzovoort, dat is voor de ingenieurs. Maar de neutraliteit, de goede structuur die gevonden wordt, een heldere structuur, die kern die op de juiste plaats komt, die huid die daar rond zit. Dat is de belangrijkste opdracht van de architect om duurzaam te bouwen. En dan probeer je daar een gebouw neer te zetten dat straks ook door gebruikers aanvaard wordt, gekoesterd wordt en goed verzorgd wordt. En dan denk ik dat je als architect heel goed een job hebt gedaan. En de technieken die daarbij komen, dat is dan de taak van de ingenieurs. Dat is ook iets, maar die veranderen ook snel. Maar we moeten ervoor zorgen dat de gebouwen die er staan, om Bob te citeren, 400 jaar kunnen blijven staan.
[29:55] Toekomst van META
Patrick Retour: Dat is een mooie afsluiter. Maar ik ga nog een laatste vraag stellen. Wat brengt de nabije toekomst voor META? Veel werk op de plank?
Eric Soors: We mogen niet klagen. Er staan een aantal bijzondere projecten op de planning waar we nu in voorbereiding van zijn. Daar kan ik nog niet te veel over zeggen. Maar ik heb er eigenlijk heel veel vertrouwen in dat we leuke tijden tegemoet gaan. Er zijn moeilijke tijden geweest voor vele architectenbureaus, maar ik heb de indruk dat we op een keerpunt zijn gekomen en dat we de zaken positief kunnen bekijken in de toekomst.
[30:33] Afsluiting
Patrick Retour: Wij blijven het mee volgen vanuit Archicomm-magazine en vanuit onze podcast uiteraard. Bedankt Eric Soors van META om vandaag onze gast te zijn. Wij nemen mee van vandaag dat META staat voor evident ontwerpen slash evident bouwen. Evident, maar niet vanzelfsprekend. Duurzaamheid en circulariteit zijn gekoppeld aan originaliteit. En niet te vergeten is er de betaalbaarheid, last but not least. En daar hebben wij enkel maar bewondering voor. Dat willen we alleen maar toejuichen.
Patrick Retour: Mijn naam is Patrick Retour en ik ben zoals steeds jullie vaste host en moderator van dienst. U hoort me binnenkort retour voor het vervolg van ons podcastverhaal. Beste groeten, tot genoegen.
