Platform over architectuur, interieur- & landschapsarchitectuur
Hoe goed beschermen onze gebouwen ons tegen extreme regenval, overstromingen en stormen? En welke gevolgen heeft dat voor de keuze van bouwmaterialen en de uitvoering van bouwtechnische installaties?
Tijdens een exclusief persbezoek aan de laboratoria in Limelette toonde Buildwise hoe wetenschappelijk onderzoek helpt om gebouwen beter bestand te maken tegen een veranderend klimaat. Van waterkerende deuren tot dakconstructies en sanitaire installaties: de uitdagingen raken aan vrijwel alle bouwdisciplines.
Een half miljoen woningen in Vlaanderen bevindt zich momenteel in overstromingsgevoelig gebied. Tegen 2100 zou dat aantal volgens door Buildwise aangehaalde ramingen kunnen oplopen tot twee miljoen. Petra Van Itterbeeck, R&D Program Lead bij Buildwise, benadrukte tijdens het bezoek dat collectieve beschermingsmaatregelen alleen niet zullen volstaan. Individuele gebouwen moeten eveneens beter beschermd worden.
Daarvoor ontwikkelde Buildwise de FLOOD-proefpost, waar onder gecontroleerde omstandigheden wordt onderzocht hoe waterkerende deuren, garagepoorten en tijdelijke waterschotten reageren op stijgend water. Tot drie deuropeningen kunnen gelijktijdig worden getest. Onderzoekers meten hoeveel water langs dichtingen en aansluitingen binnendringt, zowel bij lage als bij hogere waterstanden.
De demonstratie leverde een verrassende vaststelling op. Bij sommige waterkerende deuren blijkt de afdichting bij een lage waterstand minder goed te functioneren dan bij een hogere. Pas wanneer de waterdruk toeneemt, worden bepaalde dichtingen sterker aangedrukt en neemt de waterinfiltratie af. Tijdens de demonstratie bleek bovendien een aansluiting onderaan de geteste deur bijzonder kwetsbaar. “We helpen de producent om de zwakke punten in zijn deur te identificeren”, verduidelijkte Van Itterbeeck. Een product dat bij een hoge waterstand goed presteert, biedt dus niet noodzakelijk dezelfde bescherming bij beperkte wateroverlast.
Niet alleen ramen en deuren vormen potentiële toegangspunten voor water. Zelfs door het metselwerk kan water binnendringen. In een afzonderlijke testopstelling demonstreerde Buildwise hoe een onbehandelde muur meerdere liters water per uur kan doorlaten. Na het aanbrengen van een geschikte beschermende verf- of pleisterlaag daalde die hoeveelheid tot enkele milliliters.
De resultaten onderstrepen het belang van een integrale aanpak. Een waterkerende deur of raamconstructie biedt immers weinig bescherming wanneer aangrenzende bouwdelen en aansluitingen onvoldoende weerstand bieden. Daarom onderzoekt Buildwise niet alleen de waterdichtheid van afzonderlijke producten, maar ook hun duurzaamheid en correcte toepassing in de praktijk.
In een ander laboratorium demonstreerde Bram Dooms, R&D Program Lead, hoe platte daken worden blootgesteld aan gesimuleerde stormbelasting. Daarbij worden volledige dakopbouwen, inclusief isolatie, afdichting en bevestigingsmiddelen, getest met opeenvolgende onderdrukcycli. Bevestigingssystemen voor zonnepanelen maken eveneens deel uit van het onderzoek. Vooral aan dakranden en in hoekzones kunnen aanzienlijke zuigkrachten ontstaan. De proeven tonen hoe sterk de prestaties afhangen van de samenhang tussen materialen, bevestigingen en uitvoering.
In de sanitaire toren richt het onderzoek zich op andere uitdagingen. Daar onderzoekt Buildwise onder meer of hemelwaterafvoerinstallaties aangepast moeten worden aan de toenemende intensiteit van extreme neerslag. Daarnaast wordt nagegaan hoe sanitair warm water bij lagere temperaturen kan worden geproduceerd zonder het risico op legionellaontwikkeling te verhogen. Dat onderzoek moet bijdragen aan een veiligere en energiezuinigere werking van sanitaire installaties.
De verduurzaming van bouwmaterialen vormt een andere belangrijke onderzoeksprioriteit. Volgens Noël Huybrechts, Chief R&D bij Buildwise, groeit de aandacht voor biogebaseerde materialen, hergebruik en industriële bouwmethoden. Buildwise beschikt al over uitgebreide kennis van houtskeletbouw en voert daarnaast onderzoek naar kruislaaghout (CLT), dat nieuwe mogelijkheden biedt voor grotere en hogere gebouwen. Tegelijk stellen lichte constructies bijkomende eisen aan onder meer het akoestisch comfort.
Buildwise telt ongeveer 330 medewerkers en werkt aan 135 lopende onderzoeksprojecten. Maar de organisatie wil nadrukkelijk verder gaan dan kennisontwikkeling alleen. “Innovatie is het resultaat van de toepassing van nieuwe kennis op de werven en in de bedrijven”, benadrukte CEO Olivier Vandooren tijdens zijn toelichting. Die ambitie verklaart waarom het voormalige WTCB zich steeds nadrukkelijker positioneert als innovatiecentrum voor de Belgische bouwsector.
Voor de hele bouwsector ligt daar een belangrijke boodschap. Klimaatrobuust bouwen begint niet uitsluitend bij nieuwe producten, maar evenzeer bij een doordachte materiaalkeuze, correcte detaillering en zorgvuldige uitvoering. De laboratoria in Limelette maken zichtbaar waarom die aandacht steeds belangrijker wordt.
