Platform over architectuur, interieur- & landschapsarchitectuur
De onduidelijkheid over de rol van architecten bij binnenverbouwingen waarbij de stabiliteit in het gedrang kan komen in het nieuwe vrijstellingenbesluit was vandaag, 12 maart, voer voor een debat in de commissie Leefmilieu, Natuur en Ruimtelijke Ordening van het Vlaams Parlement. Minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) antwoordde er op vragen van Lydia Peeters (Anders), Simon Bekaert (Vooruit), Mieke Schauvliege (Groen) en Jurgen Callaerts (N-VA). Het debat leverde meer vragen op dan antwoorden. De nieuwe situatie zet de verantwoordelijkheden in het bouwproces onder druk en roept vele vragen op. Daarom start de Orde van Architecten Vlaamse Raad met een meldpunt voor architecten en bouwconsumenten.
Sinds 1 maart 2026 is een verruiming van het Vlaamse vrijstellingsregime inzake omgevingsvergunningen in werking getreden. Deze wijziging stelt een aantal stedenbouwkundige handelingen vrij van de verplichting om een omgevingsvergunning aan te vragen. Hierdoor valt onder andere de verplichte tussenkomst van een architect weg bij werken met mogelijke impact op de stabiliteit in het gebouw.
Minister Brouns streeft met deze versoepeling naar administratieve vereenvoudiging en wil vertrouwen geven in plaats van regeltjes op te leggen. Maar er duiken verschillende vraagtekens op.
Zo roept de wijziging in de eerste plaats ernstige vragen op over de juridische verhouding tussen dit nieuwe besluit en de Wet van 1939 op de bescherming van de titel en van het beroep van architect. Die laatste koppelt de verplichte tussenkomst van een architect aan werken waarvoor een bouwvergunning vereist is. Minister Brouns kondigde aan hierover in overleg te willen treden met het federale niveau. Ook de verplichte BA-10 verzekering (wet Peeters-Borsus) geldt niet als er geen vergunning nodig is, waardoor bouwconsumenten mogelijk financieel risico lopen bij fouten of schade.
De Orde van Architecten – Vlaamse Raad waarschuwt dat ingrepen aan de structuur van een gebouw technische expertise vereisen en dat duidelijke verantwoordelijkheden in het bouwproces essentieel blijven voor veiligheid en rechtszekerheid. Wanneer professionele begeleiding structureel uit het proces verdwijnt, dreigt een situatie te ontstaan waarin bouwheren, aannemers en lokale besturen met meer onzekerheid worden geconfronteerd over technische controle en aansprakelijkheid. De zorgvuldigheidsplicht waarachter de minister zich verschuilt, zal in de praktijk onvoldoende blijken te zijn.
De Orde pleit voor een coherent en veilig regelgevend kader, waarin administratieve vereenvoudiging hand in hand gaat met bouwkwaliteit, technische controle en duidelijke verantwoordelijkheden.
“Wie ingrijpt in de stabiliteit van een gebouw, moet kunnen rekenen op voldoende technische expertise en controle. Dat is essentieel voor de veiligheid van bewoners en voor de rechtszekerheid van alle betrokken partijen,” besluit de Orde van Architecten – Vlaamse Raad.
Streven naar minder regels en procedures is nobel, maar mag niet ten koste gaan van veiligheid en consumentenbescherming. Zonder bijsturing dreigt rechtsonzekerheid waar niemand beter van wordt.
Om ervaringen en zorgen te verzamelen, opent de Orde van Architecten een meldpunt: vrijstellingenbesluit@ordevanarchitecten.be. Architecten en bouwconsumenten kunnen hier opmerkingen over het nieuwe vrijstellingenbesluit melden en concrete situaties delen waarin de regels leiden tot onduidelijkheid over stabiliteitswerken, verantwoordelijkheden of technische controle. De input wordt gebundeld en in een volgende fase besproken met de minister.
