Platform over architectuur, interieur- & landschapsarchitectuur
Broeklin van binnenuit: een project met littekens en lef
Op 18 september ontvingen NOA Outdoor Living en ArchiComm een select publiek van architecten en bouwpartners voor een inspirerende avond vol visie en dialoog. Centraal stond de onthulling van Broeklin Brussels, een ambitieus reconversieproject dat duurzaamheid, circulariteit en stedelijke heropleving samenbrengt onder het viaduct van Vilvoorde. Wat ooit Uplace was, groeit uit tot een toonbeeld van de stad van morgen – een plek waar maken, beleven en herstellen hand in hand gaan.
“Als je me dit vorig jaar had gevraagd,” begon Jan Van Lancker, CEO van Uplace, “dan bracht ik een verhaal over achttien jaar calvarietocht.” Vandaag vertelt hij echter een ander verhaal: dat van ondernemerschap, positivisme en flexibiliteit.
Broeklin Brussels verrijst op een terrein van 12,5 hectare, goed voor meer dan 150.000 vierkante meter aan gemengde functies: retail, leisure, kantoren, kmo’s en zelfs een urban farm van 3.000 vierkante meter.
De site krijgt geen woonfunctie, de focus ligt op werken, beleven en produceren. “We willen duurzaamheid en circulariteit niet verstoppen in een paragraaf op een website,” zegt Van Lancker, “maar zichtbaar maken in het hart van de shoppingexperience.” Daarom ontstaan in Broeklin zogenaamde maakwinkels: plekken waar consumenten zien, voelen en begrijpen hoe producten tot stand komen. Waar herstellen, hergebruiken en recycleren een tastbare beleving worden.
De transformatie van Uplace naar Broeklin is geen cosmetische rebranding, maar een fundamentele koerswijziging. Na jaren van juridische procedures en publieke weerstand koos Van Lancker voor een radicaal andere aanpak: samenwerking met voormalige tegenstanders.
“Vroegere tegenstanders zijn vandaag ambassadeurs van het project”, vertelt hij trots. Organisaties als Bond Beter Leefmilieu, Unizo, en vertegenwoordigers uit de culturele en academische wereld zaten mee aan tafel om de nieuwe visie te schrijven.
Het resultaat is een project dat niet enkel bouwt, maar herverbindt: een circulair ecosysteem waarin economie, ecologie en gemeenschap samenkomen. Of zoals Van Lancker het samenvat: “We gaan van storytelling naar storydoing.”
De circulaire aanpak van Broeklin is concreet, niet theoretisch. Naast ongeveer vijf hectare zonnepanelen en circa 2.500 nieuwe bomen, wil het project ook consumptie herdenken.
Van Lancker licht toe: “We willen het eerste grote retailproject zijn waar circulariteit naar de voorkant komt van de shoppingexperience. Geen verborgen duurzaamheidsrapport, maar transparantie op de winkelvloer.”
Zo komt er een centrale repairhub waar kleding wordt ingezameld, gesorteerd en hersteld – een voorbode op de Europese regelgeving die in 2028 een garantieplicht op textiel oplegt. Broeklin zal oude jeans omvormen tot nieuwe truien, en zelfs ruimte bieden voor educatie en vakmanschap. Ook de samenwerking met sociale economiepartners zoals Groep Intro past in dat plaatje: mensen met afstand tot de arbeidsmarkt zullen onder meer fietsen herstellen in de grootste fietswinkel van de sociale economie in Vlaanderen.
Zelfs de horeca krijgt een circulaire invulling: met een farm-to-tableconcept waarbij groenten van de urban farm rechtstreeks op het bord belanden.
“Grote projecten bouwen we voor honderd jaar”, zegt Sander Aelvoet, partner bij ORG. Zijn lezing zoomde uit naar de bredere stedelijke context. De kanaalzone rond Brussel, ooit een aaneenschakeling van brownfields, evolueert naar een netwerk van innovatieve stadsdelen waar wonen, werken en produceren opnieuw verweven worden.
Aelvoet onderscheidt vier sleutels voor duurzame stedelijke transformatie: dichtheid, toegankelijkheid, groene netwerken en duurzame mobiliteit. Het masterplan van Broeklin vertaalt die principes in zes grote hallen in een parklandschap ontworpen door gerenommeerd landschapsarchitect Bas Smets. Tussen de gebouwen ontstaan publieke ruimtes, looproutes en wadi’s – ongeveer 25 procent van de site wordt herwilderd natuurgebied.
De architect beschouwt Broeklin als een ‘ecosysteem van maakplekken’, waar industrie, cultuur, onderwijs en retail elkaar versterken. “We bouwen geen monofunctionele zones meer”, stelt hij. “De toekomst is verweven: economisch, sociaal en ecologisch.”
“Ons beroep is totaal veranderd”, stelt John Eyers, CEO van Jaspers-Eyers Architects. “De architect is niet langer enkel ontwerper, maar regisseur van een multidisciplinair proces.” Circulariteit begint volgens hem bij voorbereiding en samenwerking.
Alles wordt vooraf in 3D gemodelleerd, met aannemers en fabrikanten aan tafel nog voor de eerste steen gelegd wordt. “Wat niet opgelost is in de studiefase, komt op de werf als probleem terug”, aldus Eyers.
Eyers illustreert dat principe met concrete materiaalvoorbeelden. In Broeklin Brussels wordt gezocht naar beton met gerecycleerde aggregaten, aluminium uit hernieuwbare bronnen en glas met minimale profielen en maximale herbruikbaarheid. Daarbij verwijst hij naar een bijzonder staaltje glasinnovatie – de glasgevels van Apple’s flagship-stores, ontwikkeld door het Duitse Sedak. “Iedereen kent de Apple-winkels met hun volledig transparante gevels”, legt Eyers uit. “Daar zie je glasplaten van acht meter hoog zonder één profiel. Sedak heeft die technologie mee ontwikkeld, met ovens die door Apple zelf werden geleverd. Vandaag kunnen ze glas maken van twintig meter lang en 3,55 meter breed, slechts acht millimeter dik en anderhalve ton zwaar.”
Voor Eyers is dat geen losstaand technologisch kunststuk, maar een voorbeeld van hoe architecten en fabrikanten samen nieuwe materialen ontwikkelen met een lagere ecologische voetafdruk en hogere herbruikbaarheid. “Circulariteit is snel gezegd,” besluit hij, “maar je maakt het waar door intensief samen te werken met de mensen die materialen echt begrijpen. Det is de toekomst van architectuur.”
Broeklin Brussels is meer dan een architecturaal project. Het is een maatschappelijke beweging die het klassieke denken over vastgoed doorbreekt. Met een investeringswaarde van 600 miljoen euro en een geplande start van de werken in 2026, mikken de initiatiefnemers op een opening rond 2028. Toch is de echte ambitie niet het gebouw zelf, maar de mindset die het uitdraagt.
Zoals moderator Patrick Retour het verwoordde: “Het gaat niet enkel om gebouwen, maar om beleving. Broeklin wordt een nieuwe place to be: voor mens, maatschappij en milieu.”
Broeklin wil bewijzen dat circulariteit niet het einde is van consumptie, maar het begin van een nieuwe manier van samenleven: eerlijk, transparant en toekomstgericht. Of, in de woorden van Van Lancker: “We brengen duurzaamheid naar de voorkant. Niet als marketing, maar als realiteit.”
